Η Σχοινούσα είναι ένα γαλήνιο αιγαιοπελαγίτικο καταφύγιο για ήρεμες διακοπές και ρομαντικές στιγμές. Φυσικά, Τα δαντελωτά ακρογιάλια της, το ένα καλύτερο από το άλλο, δίνουν στον επισκέπτη μια γεύση από τη μαγεία του απέραντου γαλάζιου.

Στο νησάκι πρωταγωνιστούν τα ολόλευκα σπιτάκια, χτισμένα με τη λιτή κυκλαδίτικη αρχιτεκτονική, ενώ εξίσου γοητευτικά είναι τα γραφικά δρομάκια, και τα περιβόλια με τους φοίνικες καθώς και το λιμάνι του, που φημίζεται ως ένα από τα καλύτερα καταφύγια του Αιγαίου για τη φιλοξενία σκαφών.

Η Σχοινούσα βρίσκεται νότια της Νάξου και Βορειοανατολικά της Ηρακλειάς. Έχει έκταση 9,5 τ.μ. και πληθυσμό 220 κατοίκους σε δύο οικισμούς της Σχοινούσας (Παναγιάς) και της Μεσσαριάς. Η Σχοινούσα οφείλει το όνομά της στο θαμνώδες φυτό σχίνος που ευδοκιμεί στο έδαφός της. 'Aλλη εκδοχή υποστηρίζει ότι η ονομασία προήλθε από το όνομα κάποιου Ενετού άρχοντα που λεγόταν Σχινόζα και κατά την περίοδο της Φραγκοκρατίας διατηρούσε πύργο στο νησί.

Η Σχοινούσσα έχει κλίμα γλυκό και δροσερό χωρίς απότομες μεταβολές. Πολλές φορές αισθάνεσαι ότι η εποχή παραμένει καλοκαιρινή όλο το χρόνο. Το λιμάνι του νησιού είναι η Μερσήνι, η οποία φημίζεται σαν ένα από τα καλύτερα καταφύγια μικρών σκαφών σε όλο το Αιγαίο. Οι κάτοικοι ασχολούνται με τη γεωργία, την κτηνοτροφία, την αλιεία και τον τουρισμό.

Η Παναγιά, η πρωτεύουσα του νησιού απέχει από το λιμάνι 1200 μ. και είναι χτισμένη στο ύψωμα, επειδή παλαιότερα το νησί δεχόταν επιδρομές πειρατών, ώστε να έχουν οι κάτοικοι μεγάλη ορατότητα προς τη θάλασσα και να είναι δύσκολο για τους επιδρομείς να τους αιφνιδιάσουν. Όλα εδώ είναι φιλικά και φιλόξενα: χαρακτηριστικά κυκλαδίτικα σπιτάκια που στολίζονται από βασιλικούς και μπουκαμβίλιες, ασβεστωμένοι δρόμοι και χαμογελαστοί κάτοικοι.

Επίνειο της Χώρας είναι το απάνεμο Μερσήνι στις νοτιοδυτικές ακτές του νησιού, που θεωρείται ένα από τα καλύτερα καταφύγια μικρών σκαφών σε όλο το Αιγαίο. Εδώ υπάρχουν μερικά σπιτάκια, δύο καλές ψαροταβέρνες και το ολόλευκο εκκλησάκι του Αγίου Νικολάου στον μυχό του όρμου.

Δεύτερος οικισμός της Σχοινούσας είναι η Μεσαριά, στην ενδοχώρα του νησιού.

Αξιοθέατα

Παναγιά: Ο κεντρικός οικισμός της Σχοινούσας είναι η Παναγιά, χτισμένος σε ύψωμα στο εσωτερικό του νησιού, από όπου η θέα αγκαλιάζει τα γύρω νησιά και χάνεται στο γαλάζιο του Αιγαίου. Όλα εδώ είναι φιλικά και φιλόξενα: χαρακτηριστικά κυκλαδίτικα σπιτάκια που στολίζονται από βασιλικούς και μπουκαμβίλιες. Στο κέντρο της Χώρας βρίσκεται η εκκλησία των Εισοδίων της Θεοτόκου, όπου φυλάσσεται η περίφημη εικόνα της Παναγιάς της Ακαθής, προστάτιδος του νησιού, με μια σπάνια απεικόνιση της Θεοτόκου από τον Ακάθιστο Ύμνο. Στη Χώρα οι επισκέπτες θα βρουν καταλύματα, πολλά μέρη για καλό φαγητό και ποτό και κέντρα διασκέδασης με ζωντανή παραδοσιακή μουσική, ενώ για όσους αγαπούν το νυχτερινό ξεφάντωμα υπάρχει ένα μοναδικό μπαράκι έξω από τον οικισμό.
Εκκλησίες: Δύο είναι η πιο σημαντικές εκκλησίες του νησιού: Η εκκλησία της Παναγιάς της Ακάθου, η οποία στο κέντρο τη, φιλοξενεί εικόνα με σπάνια αναπαράσταση του Ακάθιστου Ύμνου και η εκκλησία του Ευαγγελισμού της Θεοτόκου στη Μεσαριά.
Μουσεία: Στη Χώρα λειτουργεί Αρχαιολογικό Μουσείο με πολλά ευρήματα από τις ανασκαφές στον χερσαίο και θαλάσσιο χώρο του νησιού, που μαρτυρούν πως η Σχοινούσα υπήρξε σημαντική περιοχή του πρωτοκυκλαδικού πολιτισμού. Επίσης, στο Λαογραφικό Μουσείο θα δείτε παραδοσιακές φορεσιές, γεωργικά εργαλεία, παλιές εικόνες και άλλα πολύ ενδιαφέροντα εκθέματα.
Αιολικό Πάρκο: Ειδικό ενδιαφέρον παρουσιάζει το αιολικό πάρκο που λειτουργεί στο νησί, όπου παράγεται αιολική και ηλιακή ενέργεια η οποία καλύπτει το 1/3 των αναγκών της Σχοινούσας.

Παραλίες

Στις παραλίες της Σχοινούσας θα πάτε με τα πόδια,  χωρίς να χρειαστείτε παραπάνω από 20 λεπτά. Η αμμουδιά της Πίσω Άμμου διαθέτει δυο καφέ –εστιατόρια, όπου μπορείτε να γευτείτε νόστιμες σπεσιαλιτέ και να χαλαρώσετε πίνοντας τον καφέ σας με θέα το απέραντο γαλάζιο. Εξίσου όμορφη είναι η αμμουδιά στη περιοχή Τσιγκούρι, όπου υπάρχουν δυο καφέ – εστιατόρια.

Στην πεντακάθαρη παραλία της Χοχλακιάς με τα χοντρά βότσαλα θα απολαύσετε τον ήλιο και τη θάλασσα. Καλό θα είναι να έχετε ένα μπουκάλι νερό μαζί σας ή ό,τι άλλο θα χρειαστείτε, γιατί δεν υπάρχουν μαγαζιά.

Οι αμμώδεις ερημικές παραλίες του Αγίου Βασιλείου και της Φιδούς δεν είναι προσβάσιμες και ο μοναδικός τρόπος να φτάσετε εκεί είναι με σκάφος, αλλά το θέαμα που θα αντικρίσετε θα σας ανταμείψει με τα ελκυστικά γαλαζοπράσινα νερά. Υπέροχες μικρές αμμουδιές, χωρίς μαγαζιά, θα βρείτε και στην περιοχή της Αλυγαριάς.

Σε όσους αρέσει ο συνδυασμός του βότσαλου και της άμμου, υπάρχει η μεγάλη παραλία του Λιόλιου, όπου το τοπίο της εναλλάσσεται από αμμώδες σε βραχώδες και βρέχεται από τα κρυστάλλινα νερά της αιγαιοπελαγίτικης θάλασσας.

Στις αμμώδεις παραλίες Αλμυρό, Φουντάνα, Φύκιο και Γέρο Λιμνιώνα μπορείτε να πάτε με τα πόδια. Στην περιοχή Φουντάνα δεσπόζει ένα μικρό κάστρο, του οποίου η ιστορική ταυτότητα παραμένει άγνωστη μέχρι σήμερα. Η Ψιλή Άμμος είναι μια από τις ωραιότερες του νησιού και η μαγεία που εκπέμπει στον επισκέπτη της οφείλεται στο ότι η άμμος καλύπτει όλο το λόφο.

Τοπικά προϊόντα

Η Σχοινούσα παράγει, φάβα, οπωροκηπευτικά (φασολάκια, αγγουράκια, πεπόνια, ντοματάκια), σουσάμι, σύκα, φραγκόσυκα, σιτάρι, κριθάρι, ελιές και σταφύλια. Όλα αυτά τα προϊόντα πωλούνται είτε στα μαγαζιά του νησιού είτε από τους ίδιους τους παραγωγούς τους.

Επίσης, η Σχοινούσα φημίζεται για τα εξαιρετικά κτηνοτροφικά και γεωργικά προϊόντα της -μοσχάρι, χοιρινό, κατσίκι, λαδοτύρι, ξινότυρο, κοπανιστή, φάβα και αμπελοφάσουλα- τα οποία μπορεί να βρει κανείς στα τοπικά μαγαζιά.

Η Σύρος ή Σύρα είναι το γεωγραφικό, διοικητικό και εμπορικό κέντρο των Κυκλάδων. Με τη μοναδική ιστορική διαδρομή της, τον ιδιαίτερο πολιτιστικό πλούτο της και το υποβλητικό φυσικό της περιβάλλον, η Σύρος εκπέμπει σήμερα μια ακτινοβολία ασύγκριτη, καθώς εδώ ο ταξιδιώτης βλέπει να συνυπάρχουν με αρμονικό και ταυτόχρονα συναρπαστικό τρόπο το παραδοσιακό στοιχείο με το κοσμοπολίτικο, το μεσαιωνικό με το σύγχρονο αστικό, το κυκλαδίτικο με το νεοκλασικό, η καθολική ιστορική παράδοση με την ορθόδοξη.

Η Σύρος έχει έκταση 86 τετραγωνικά χιλιόμετρα και πάνω από 20.000 κατοίκους, αποτελώντας το μεγαλύτερο πληθυσμιακά νησί των Κυκλάδων.

Πρωτεύουσα της Σύρου, και των Κυκλάδων, είναι η Ερμούπολη, μια θαλασσινή πολιτεία που συναρπάζει από την πρώτη στιγμή τον επισκέπτη με τα εντυπωσιακά διώροφα και τριώροφα νεοκλασικά αρχοντικά της, απλωμένη περιμετρικά γύρω από το μεγάλο φυσικό λιμάνι των ανατολικών ακτών, ως πάνω ψηλά στους δυο λόφους που δεσπόζουν στην πόλη, με τον καθολικό ναό του Αγίου Γεωργίου και τον ορθόδοξο ναό της Αναστάσεως στις κορυφές τους.
Η Ερμούπολη δημιουργήθηκε μέσα στην Επανάσταση του 1821 και γρήγορα εξελίχθηκε σε μεγάλο κέντρο διακομιστικού εμπορίου μεταξύ ανατολής και δύσης. Το 1826, οι κάτοικοι της νέας πόλης υιοθέτησαν την ονομασία Ερμούπολη αφιερώνοντάς την στον κερδώο Ερμή. Με την πάροδο του χρόνου δημιουργήθηκαν στην πόλη βιοτεχνίες, εργαστήρια και το Νεώριο. Την οικονομική ακμή της Ερμούπολης συνόδευσε η πολιτιστική άνθηση και, έτσι, στην πόλη του κερδώου, αλλά και του λόγιου Ερμή, σχηματίστηκε για πρώτη φορά μια γνήσια ελληνική αστική τάξη. Αυτό αποτυπώθηκε και στην αρχιτεκτονική της νέας πόλης, όπου δημιουργήθηκε ένας ρυθμός σύμφωνος με την αρχή του ρομαντικού κλασικισμού, αλλά επηρεασμένος από τα δυτικά πρότυπα.

Αξιοθέατα

Ερμούπολη: Η Ερμούπολη είναι σήμερα ένα ανοιχτό μουσείο, ένα μνημειακό αρχιτεκτονικό σύνολο που όμοιο του δεν παρουσιάζεται σε καμία άλλη πόλη της Ελλάδας!  Ο επισκέπτης, αφήνοντας τον παραλιακό δρόμο στο σημείο όπου συναντά το καλλίμορφο άγαλμα της Εθνικής Αντίστασης και βαδίζοντας προς το εσωτερικό της πόλης, βρίσκεται σε μια θαυμάσια πλατεία του 19ου αιώνα, με τον ανδριάντα του ήρωα Ανδρέα Μιαούλη (1899), τη μαρμάρινη εξέδρα της μουσικής (1907), ψηλούς φοίνικες και πολλά καφενεία - ένας ιδανικός τόπος συνάντησης κατοίκων και επισκεπτών. Από τα σημαντικότερα αξιοθέατα της πόλης είναι το Δημαρχείο, έργο του Γερμανού αρχιτέκτονα Τσίλερ. Είναι από τα μεγαλύτερα δημαρχιακά μέγαρα της Ελλάδας. Είναι ένα εντυπωσιακό κτίριο που μοιάζει περισσότερο με ανάκτορο. Βρίσκεται στο βόρειο άκρο της Πλατείας Μιαούλη. Τριώροφο προς την πλατεία, λόγω της υψομετρικής διαφοράς γίνεται διώροφο στον πίσω δρόμο. Ο πρώτος όροφος είναι τοσκανικού ρυθμού, ο δεύτερος ιωνικού ενώ οι πύργοι στα δυο άκρα κορινθιακού ρυθμού. Στο Δημαρχείο στεγάζονται , εκτός από τις δημοτικές υπηρεσίες, το υποθηκοφυλάκειο, τα δικαστήρια και το Αρχαιολογικό Μουσείο.
Το κτίριο της Λέσχης «Ελλάς» (1862-63) στεγάζει το Πνευματικό Κέντρο Ερμούπολης, την πλουσιότατη Δημοτική Βιβλιοθήκη, την αίθουσα τέχνης «Ερμούπολη» και τη μεγάλη Αίθουσα Χορού.

Κοντά στο Δημαρχείο βρίσκεται το πρώτο Γυμνάσιο της ελεύθερης Ελλάδας, που λειτούργησε το 1833, το δημοτικό θέατρο «Απόλλων» του 1862-64, με το εντυπωσιακό εσωτερικό, που είναι πιστό αντίγραφο της Σκάλας του Μιλάνου και το Ιστορικό Αρχείο. Πιο πάνω απλώνεται η συνοικία Βαπόρια, ένα γνήσιο νεοκλασικό αρχιτεκτονικό σύνολο με υπέροχα αστικά αρχοντικά του 19ου αιώνα, με περίτεχνο διάκοσμο, ολομάρμαρες επενδύσεις και πελώριες ξυλόγλυπτες πόρτες. Στα Βαπόρια δεσπόζει ο μεγαλοπρεπής ναός του Αγίου Νικολάου (του Πλουσίου) του 1848. Εδώ θα δείτε και το μνημείο του ταφου Αγωνιστή, έργο του γλύπτη Γ. Βιτάλη (1880). Στον ναό της Κοιμήσεως (1828) εκτίθεται η περίφημη εικόνα της Θεοτόκου, ενυπόγραφο νεανικό έργο του Δομήνικου Θεοτοκόπουλου. Μητρόπολη των καθολικών είναι η Ευαγγελίστρια, τρίκλιτη βασιλική του 1829 που ακολουθεί τα ιταλικά πρότυπα, και μητρόπολη των ορθοδόξων είναι ο ναός της Μεταμορφώσεως του Σωτήρος του 1824, με μαρμάρινες κιονοστοιχίες, περίτεχνο τέμπλο και ξυλόγλυπτο επισκοπικό θρόνο.

Στο λιμάνι της Ερμούπολης βρίσκεται το νεοκλασικό κτίριο του Τελωνείου (1834), που σήμερα στεγάζει την Πινακοθήκη Κυκλάδων, και το εντυπωσιακής αρχιτεκτονικής Λοιμοκαθαρτήριο, όπου το 1860 δημιουργήθηκε η ναυπηγοεπισκευαστική βάση του Νεωρίου. Στην ίδια περιοχή βρίσκονται το Καρνάγιο και ο Ταρσανάς για τα ξύλινα αλιευτικά σκάφη.

Μεγάλη παράλειψη θα ήταν να μην επισκεφθείτε το μοναδικό στο είδος του Βιομηχανικό Μουσείο της Ερμούπολης, που περιλαμβάνει σπάνιο υλικό από τη βιομηχανική, ναυτική και εμπορική ζωή του νησιού.
Στην αρχοντική Ερμούπολη ανθεί μια ζωηρή, πολύχρωμη και ελκυστική αγορά, με πολλά καταστήματα όλων των ειδών, αναρίθμητες επιλογές για τη διαμονή σας, ταβέρνες με παραδοσιακά φαγητά, πολλές επιλογές νυχτερινής ζωής και, βέβαια, το Καζίνο.

Ανω Σύρος: Στο λόφο του Αγίου Γεωργίου που δεσπόζει πάνω από την Ερμούπολη είναι χτισμένη η Ανω Σύρος, η μεσαιωνική πόλη του νησιού, που κατοικείται κυρίως από την καθολική κοινότητα. Ο περιηγητής που θα κατευθυνθεί από τη νεοκλασική Ερμούπολη προς την κυκλαδίτικη Ανω Σύρο μέσα σε λίγα λεπτά θα ταξιδέψει αιώνες στο χρόνο, καθώς ξαφνικά θα βρεθεί σε έναν τυπικό οχυρωμένο μεσαιωνικό οικισμό: μικρά σπιτάκια κολλητά το ένα στο άλλο σε κυκλική διάταξη, που αποτελούσαν το αμυντικό τείχος ενάντια στις πειρατικές επιδρομές, ακτινωτή ρυμοτομία με στενά ανηφορικά καλντερίμια με ψηλά σκαλοπάτια και άπειρες διακλαδώσεις, «στεγάδια» και «πορτοπούλες» - ένα οικιστικό σύνολο που καταπλήσσει και συναρπάζει τον επισκέπτη, που μετά από λίγο νιώθει ότι περπατά σε λαβύρινθο! Μόνο ένας δρόμος έχει κάπως μεγαλύτερο πλάτος, και εκεί σχηματίζεται το κέντρο του οικισμού (η πιάτσα), με τα μαγαζιά και τα κέντρα αναψυχής. Στο ψηλότερο σημείο του λόφου είναι χτισμένος ο καθεδρικός ναός του Αγίου Γεωργίου (ο Σαν Τζώρτζης) - οχυρωμένος ανατολικά με ψηλό τείχος και βορειοδυτικά με τη φυσική οχύρωση που εξασφαλίζει ο γκρεμός. Από εδώ, η θέα προς την Ερμούπολη και το λιμάνι είναι πανοραμική! Δίπλα στον ναό, στο κτήριο όπου παλαιότερα στεγαζόταν η Ιερατική Σχολή (1837), εκτίθεται το Ιστορικό Αρχείο της Καθολικής Επισκοπής Σύρου, με κειμήλια και σπάνια χειρόγραφα από τον 16ο αιώνα. Αλλα αξιοθέατα της Ανω Σύρου είναι η μονή των Καπουτσίνων με την εκκλησία του Αγίου Ιωάννη (1635), η μονή των Ιησουϊτών με την εκκλησία της Παναγίας του Καρμήλου (1740) που διαθέτει βιβλιοθήκη με χιλιάδες βιβλία, ιστορικά έγγραφα, περγαμηνές και σπάνια χειρόγραφα, η εκκλησία της Αγίας Τριάδας και του Αγίου Νικολάου του Φτωχού (οι μοναδικές ορθόδοξες εκκλησίες της Ανω Σύρου), η έκθεση του Ιστορικού Αρχείου Ανω Σύρου, το Μουσείο Λαϊκής Τέχνης, η έκθεση παραδοσιακών επαγγελμάτων και, βέβαια, το Μουσείο Μάρκου Βαμβακάρη, με προσωπικά αντικείμενα και μαρτυρίες του μεγάλου Συριανού δασκάλου της λαϊκής μουσικής, δίπλα στη φερώνυμη πλατεία που κοσμείται από την προτομή του. Στην Ανω Σύρο θα βρείτε ταβερνάκια και ρεµπέτικες γωνιές που μοιάζουν σαν να ξεπήδησαν από μιαν άλλη εποχή και προσφέρουν μαγευτική θέα.

Θρησκευτικά Μνημεία: Κοιμητήριο του Αγ. Γεωργίου: Έχει χαρακτηρισθεί «υπαίθριο μουσείο», «κιβωτός ιστορικής ταυτότητας», καθώς και το «τελειότερο μουσείο της Ελλάδας». Επιτύμβιες πλάκες με γλυπτό διάκοσμο, έργα ελλήνων και ξένων γλυπτών. Εκτός από το ορθόδοξο νεκροταφείο, υπάρχουν επίσης καθολικό και αγγλικανικό νεκροταφείο.

Εκκλησίες: Η Σύρος διαθέτει αξιόλογες εκκλησίες, από τις οποίες οι κυριότερες είναι:
Η Μεταμόρφωση, η Μητρόπολη της Σύρου, η οποία χτίστηκε το 1824.
Ο Αγιος Νικόλαος (ο πλούσιος), στη συνοικία Βαπόρια, η Κοίμηση της Θεοτόκου, στη συνοικία Ψαριανά, η Ευαγγελίστρια, που είναι η Μητρόπολη των Καθολικών του νησιού κ.ά..
Εκκλησίες θα συναντήσουμε επίσης σε όλα τα χωριά.

Πανκυκλαδικό Αρχαιολογικό Μουσείο: Στεγάζεται στο Δημαρχείο στην Ερμούπολη. Πυρήνα του αποτελεί η αρχαιολογική συλλογή από επιγραφές που συγκέντρωσε το 1834 ο Ιωάννης Κοκκώνης. Πλουτίστηκε με τα σημαντικά προϊστορικά ευρήματα της Χαλανδριανής. Στο μουσείο εκτίθενται επίσης γλυπτά της Ελληνιστικής και της Ρωμαϊκής εποχής, καθώς και επιγραφές και επιτύμβιες στήλες.

Πινακοθήκη Κυκλάδων: Από το 1994 η Πινακοθήκη λειτουργεί στις Αποθήκες Διαμετακόμισης και στεγάζει δικές της συλλογές και φιλοξενεί περιοδικές εκθέσεις.

Κοιμητήριο του Αγίου Γεωργίου: Το ορθόδοξο κοιμητήριο έχει χαρακτηρισθεί «υπαίθριο μουσείο», «κιβωτός ιστορικής ταυτότητας», καθώς και το «τελειότερο νεοκλασικό μουσείο της Ελλάδας». Στο κοιμητήριο μπορεί κανείς να δει επιτύμβιες πλάκες με γλυπτό διάκοσμο, έργα ελλήνων και ξένων γλυπτών επηρεασμένων από το ρεύμα του Κλασικισμού.

Βιομηχανικό Μουσείο Ερμούπολης: Το Κέντρο Τεχνικού Πολιτισμού εποπτεύεται από το Κέντρο Νεοελληνικών Ερευνών του Εθνικού Ιδρύματος και από το Δήμο της Ερμούπολης. Στο Κέντρο ανήκει το Βιομηχανικό Μουσείο της Ερμούπολης. Το Μουσείο διαθέτει συλλογή παλαιών μηχανημάτων από τα εργοστάσια της Ερμούπολης και αρχείο προφορικών μαρτυριών.
Έκθεση παραδοσιακών επαγγελμάτων: Μουσείο του Δήμου Ανω Σύρου, που στεγάζει συλλογή εργαλείων και οικιακών συσκευών.

Μουσείο Μάρκου Βαμβακάρη: Στεγάζεται στην οικία του μεγάλου συριανού συνθέτη του ρεμπέτικου, η οποία ανακαινίστηκε το 1995. Η συλλογή του μουσείου περιλαμβάνει προσωπικά αντικείμενα και μαρτυρίες από τη ζωή του συνθέτη.

Μουσείο Κυκλαδικής Τέχνης: Βρίσκεται στο Πνευματικό Κέντρο του Δήμου, δίπλα στο Δημαρχείο και περιλαμβάνει αντίγραφα του Μουσείου Κυκλαδικής Τέχνης Γουλανδρή που συνδέονται με τα εκπαιδευτικά προγράμματα που πραγματοποιούνται στον ίδιο χώρο. Κατατοπιστικά κείμενα καθώς και πλούσιο εποπτικό υλικό συνοδεύουν τα εκθέματα.

Εκκλησιαστικό Μουσείο Ερμούπολης: Βρίσκεται στο ναό της Μεταμόρφωσης, περιλαμβάνει φορητές εικόνες και εκκλησιαστικά αντικείμενα.

Η Ντελαγκράτσια ή Ποσειδωνία , από τις ωραιότερες παραθαλάσσιες περιοχές της Σύρου, υπήρξε το αγαπημένο θέρετρο των εύπορων Συριανών σε παλαιότερες εποχές και διατηρεί ακόμα σε άριστη κατάσταση τις επαύλεις και τα νεοκλασσικά εκείνης της περιόδου. Είναι ανεπτυγμένη τουριστικά και έχει όμορφες παραλίες.

Ο Γαλησσάς είναι το πρώτο παραθαλάσσιο χωριό που αναπτύχθηκε τουριστικά στο νησί. Προσφέρεται για σχετικά ήσυχες διακοπές, και διαθέτει εξαιρετική θέα από το παρατηρητήριο του 4ου αιώνα, που βρίσκεται στην κορυφή του λόφου πάνω από το χωριό, μαζί με το ξωκλήσι της Αγίας Πακούς. Μαζί με την Ερμούπολη υπήρξε το σημαντικότερο αρχαϊκό και κλασσικό κέντρο της Σύρου.

Στα Χρούσα ανάμεσα σε πευκόφυτες εκτάσεις, διακρίνουμε εξοχικές κατοικίες παλιών επιφανών Συριανών, μεταξύ των οποίων και αυτή του Δ.Βαφιαδάκη (δήμαρχου της Ερμούπολης), Η επάυλη χτίσθηκε το 1862 με την συμβολή ξένων ειδικών που συνετέλεσαν στην διαμόρφωση του χώρου.

Στον όρμο της Βάρης, ένα μικρό κλειστό κόλπο με αμμουδιά, που σπάνια έχει κύμα και τα τελευταία χρόνια γνωρίζει τουριστική ανάπτυξη, συναντάμε τους παλαιότερους προϊστορικούς οικισμούς του νησιού, του 4000-3000 π.χ. περίπου.

Η ευρύτερη περιοχή του κόλπου του Φοίνικα παρουσιάζει μεγάλο ιστορικό ενδιαφέρον, καθώς υπάρχουν έντονα ίχνη ζωής απο την εποχή του κυκλαδικού πολιτισμού και της κλασσικής και ρωμαϊκής περιόδου.

Η Χαλανδριανή νεκρόπολη με σημαντικά ευρήματα πρωτοκυκλαδικού πολιτισμού βρίσκεται στην αρκετά αραιοκατοικημένη "Πάνω Μεριά" της Σύρου.

Παραλίες

Νότια της Ερμούπολης βρίσκονται οι οικισμοί Μάννα και Άνω Μάννα, με θαυμάσιες νεοκλασικές επαύλεις, και η Αζόλιμνος, η πιο κοντινή παραλία στην Ερμούπολη, με πολλά καταλύματα και ταβερνάκια με ντόπιο κρασί και τοπικούς μεζέδες. Στη νοτιοανατολική Σύρο βρίσκεται η Βάρη, με τις υπέροχες παραλίες και τον καθολικό ναό της Αμίαντου Συλλήψεως της Θεοτόκου στο γειτονικό Βουνάκι, που προσφέρει εκπληκτική θέα προς τη Βάρη. Ο Φοίνικας, παραθαλάσσιος οικισμός στη νοτιοδυτική Σύρο, διαθέτει ένα ασφαλές φυσικό λιμάνι, οργανωμένη μαρίνα και μια κοσμοπολίτικη παραλία. Οι Αγκαθωπές, στο μυχό του όρμου, είναι η μεγαλύτερη και ομορφότερη παραλία του νησιού, με πλούσια άμμο και καταγάλανα νερά. Ο Γαλησσάς, σ' ένα γραφικό τοπίο, είναι το κοσμοπολίτικο τουριστικό χωριό της Σύρου με τη μεγαλύτερη αμμουδιά, που τα καλοκαίρια ζωντανεύει από ντόπιους και επισκέπτες. Το Κίνι είναι ένας πανέμορφος οικισμός στο μυχό του όρμου, με ωραία παραλία και φημισμένες ψαροταβέρνες ενώ υπάρχει και καϊκι που κάνει δρομολόγια και για τις πιο απομονομένες παραλίες Δελφίνι, Γράμματα, Αετό και το διπλανό νησάκι της Βαρβαρούσας με την ομώνυμη παραλία.

Τοπικά προϊόντα

Η Σύρος είναι γνωστή για τα κτηνοτροφικά της προϊόντα. Το πλέον ονομαστό συριανό τυρί είναι το «Σαν Μιχάλη». Είναι σκληρό, υποκίτρινο τυρί και παράγεται αποκλειστικά στη Σύρο από συνεταιριστικό εργοστάσιο γάλακτος. Έχει για βάση του το παστεριωμένο αγελαδινό γάλα. Από το 1996 έχει επίσημα αναγνωριστεί ως προϊόν ονομασίας προέλευσης.
Επίσης στη Σύρο παράγεται εξαιρετική «Κοπανιστή», που γίνεται από νωπό γάλα (αγελαδινό κατά βάση ή μείγμα  με πρόβιο ή κατσικίσιο) που δεν έχει υποστεί θερμική επεξεργασία. Ακόμη, η Σύρος παράγει τα φημισμένα «μαραθολουκάνικα», πηχτή, λιαστές ντομάτες, σύγλινα, λούζα και παστελαριές. Όμως, πέραν όλων των άλλων, η Σύρος είναι πασίγνωστη για τα γλυκά της: τις χαλβαδόπιτες και τα ξακουστά λουκούμια της.

Από τα πιο χαρακτηριστικά κυκλαδίτικα νησιά, η Σίφνος βρίσκεται στο κέντρο ενός νοητού τριγώνου που ορίζεται από τα νησιά Σέριφο, Κίμωλο και Αντίπαρο.

Η Σίφνος είναι το νησί της αρμονίας: Οι κατάλευκοι οικισμοί της δένουν θαυμαστά με το φυσικό τοπίο, οι ακτές της ζωγραφίζουν γραφικούς όρμους, κολπίσκους και απάνεμες αμμουδιές της, οι παλιές εκκλησίες και τα μοναστήρια συνδυάζονται αρμονικά με το βενετσιάνικο κάστρο και τους αρχαίους πύργους της. Η σοφή καλλιέργεια της γης δίνει αγνά τοπικά προϊόντα εξαιρετικής ποιότητας. Η τέχνη του πηλού, η φιλοξενία και οι γιορτές των κατοίκων συνθέτουν ένα αρμονικό σύνολο που συναρπάζει και γοητεύει κάθε ταξιδιώτη. Η Σίφνος δεν είναι απλά ένα νησί προικισμένο με πανέμορφη φύση. Η ιστορία της είναι μακραίωνη, ο πολιτισμός της αξιόλογος, ενώ και σήμερα ακόμη διατηρούνται αναλλοίωτες παλιές παραδόσεις και έθιμα, που έχουν άμεσες αναφορές στους αρχαίους χρόνους. Επιπλέον, το νησί έχει σημαντική πνευματική παράδοση, καθώς υπήρξε η πατρίδα επιφανών ποιητών, όπως του Αρ. Προβελέγγιου, του Αντ. Πρόκου, του Στ. Σπράντσα, του Ι. Γρυπάρη κ.ά.

Η Σίφνος ανήκει στις δυτικές Κυκλάδες, έχει έκταση 74 τετραγωνικά χιλιόμετρα και μήκος ακτών 70 χιλιόμετρα. Πρωτεύουσά της είναι η Απολλωνία, χτισμένη αμφιθεατρικά πάνω σε τρεις απαλόγραμμους λόφους στο κεντρικό τμήμα του νησιού, ένας πανέμορφος οικισμός με πλακόστρωτους δρόμους, ασπρισμένα κυβόσχημα σπίτια και γραφικές εκκλησιές με περίτεχνα καμπαναριά και λευκούς ή γαλάζιους τρούλους, που λάμπουν κάτω από το «απολλώνιο» φως του Αιγαίου. Η Απολλωνία αποτελεί σχεδόν ενιαίο σύμπλεγμα με άλλους έξι παραδοσιακούς οικισμούς -ένα οικιστικό φαινόμενο που δεν συναντάμε σε κανένα άλλο νησί των Κυκλάδων- καθώς ένας πεζόδρομος από τον Αρτεμώνα φτάνει έως την Καταβατή, αφού περάσει από το 'Ανω Πετάλι και την Απολλωνία (διαδρομή 1), ενώ με πλακόστρωτο συνδέονται και οι οικισμοί 'Αγιος Λουκάς, Εξάμπελα και Κάτω Πετάλι (διαδρομή 3).

Η πεζοπορία είναι ένας εξαιρετικός τρόπος για να γνωρίσει ο επισκέπτης τα χωριά της Σίφνου, αλλά και το τοπίο της, με τις χαρακτηριστικές «θεμωνιές» -μικρά αγροτόσπιτα διάσπαρτα σε όλο το νησί- και τις πεζούλες, που εναλλάσσονται με ελαιώνες και δάση από κέδρους και βελανιδιές. Το τμήμα του νησιού από τον Προφήτη Ηλία μέχρι τις δυτικές ακτές είναι μια περιοχή με πολλές πηγές, καταπράσινη ακόμα και το καλοκαίρι.

Ταυτόχρονα η πεζοπορία θα αποκαλύψει στον επισκέπτη έναν μακραίωνο πολιτιστικό πλούτο: από τις προϊστορικές ακροπόλεις και τους αρχαίους πύργους (στη Σίφνο έχουν καταγραφεί τουλάχιστον 55 πύργοι-φρυκτωρίες του 6ου έως και του 3ου αιώνα π.Χ.) μέχρι τη θαυμαστή τέχνη του πηλού των συγχρόνων.

Αξιοθέατα

Οικισμοί: Όλοι οι οικισμοί της Σίφνου (Απολλωνία, Αρτεμώνας, Καταβατή, 'Ανω και Κάτω Πετάλι, Κάστρο κλπ.) αποτελούν αρχιτεκτονικά αξιοθέατα, διατηρημένης και προσεγμένης παραδοσιακής κυκλαδίτικης αρχιτεκτονικής.

Καμάρες: Οι Καμάρες είναι το μεγαλύτερο παραλιακό χωριό και το λιμάνι της Σίφνου από τα τέλη του περασμένου αιώνα. Το τοπωνύμιο Καμάρα ή Καμάρες (αρχ. καμάρα "τοξωτή αψίδα, θολωτή στέγη") προήλθε από τις πολλές σπηλιές που υπήρχαν παλαιότερα στη βραχώδη νότια ακτή του όρμου. Τη θέση των καμαρών αυτών έχουν καταλάβει σήμερα σπίτια, μαγαζιά και "σύρματα", υπόγειες αποθήκες, όπου σύρονται οι βάρκες το χειμώνα, για να προστατεύονται από τις κακοκαιρίες. Ο κεντρικός οικισμός απλώνεται στη δεξιά πλευρά της αγκάλης που σχηματίζει ο όρμος των Καμαρών. Εδώ είναι η αποβάθρα του λιμανιού, πρακτορεία πλοίων καταστήματα, παντοπωλεία, εστιατόρια, εργαστήρια ζαχαροπλαστικής, αγγειοπλαστικής, ενοικιαζόμενα δωμάτια γραφεία ενοικίασης αυτοκινήτων και μοτοποδηλάτων, πρακτορείο εφημερίδων, περίπτερο, ιδιωτικός χώρος κατασκήνωσης (camping) και στις δυτικές παρυφές του οικισμού οι επαύλεις των εύπορων Σιφνιών. Στους πρόποδες του βουνού του Αγίου Συμεών αναπτύσσεται η συνοικία της Αγίας Μαρίνας ή Πέρα Μπάντα, όπου υπάρχουν ταβέρνες και ενοικιαζόμενα δωμάτια. Τις δύο αγκάλες του λιμανιού που τις χωρίζει η θάλασσα, τις ενώνει η χρυσαφένια απλόχωρη αμμουδιά στο μυχό του όρμου. Από τα παλαιότερα κτίσματα των Καμαρών στο κεντρικό οικισμό είναι ο ναός του Αγίου Γεωργίου και της Αγίας Βαρβάρας (ανέγερση 1785, ανακαίνιση 1906), το Φανάρι (1896), λείψανα από τα καμίνια και τη σκάλα φόρτωσης μεταλλεύματος (1883) και ο παλιός μόλος (1909). Άλλες εκκλησίες στην Πέρα Πάντα είναι των Αγίων Αναργύρων, της Αγίας Άννας, της Αγίας Αικατερίνης και τέλος της Αγίας Μαρίνας απ' όπου ο επισκέπτης μπορεί να απολαύσει το ηλιοβασίλεμα. Η παραλία των Καμαρών βραβεύτηκε για πρώτη φορά το 2002 με την γαλάζια σημαία της Ευρωπαϊκής Ένωσης, επειδή τηρεί τα κριτήρια του προγράμματος: (Οργάνωση Ακτής, Καθαριότητα, Ασφάλεια Λουόμενων).

Βαθύ: Το Βαθύ είναι ένας γραφικός και ήρεμος παραλιακός οικισμός. Από το Βαθύ εξάγονταν παλιά τα περίφημα σιφναίικα τσουκάλια προς τις αγορές των γειτονικών Κυκλάδων, της Κρήτης, της Κύπρου ακόμα και της Αλεξάνδρειας της Αιγύπτου. Τόσον ο παλιός πεζόδρομος, όσο και ο αμαξιτός προς το Βαθύ, που είναι παλαιός οικισμός αγγειοπλαστών στα Ν.Δ. παράλια του νησιού, διέρχεται από την Καταβατή. Στην πορεία προς το Βαθύ ο ταξιδιώτης συναντάει το μοναστήρι των Φυρογείων και μετά από λίγο την εκκλησία του 'Αγιου Ανδρέα, χτισμένη (1701) στην ομώνυμη προϊστορική ακρόπολη. Τα αρχαιολογικά ευρήματα εδώ μαρτυρούν τη συνεχή κατοίκηση από τους μυκηναϊκούς έως τους ελληνιστικούς χρόνους. Στο μέσο περίπου της διαδρομής βρίσκεται το μοναστήρι του Ταξιάρχη της Μερσίνης (1738). Προς το δεξιό άκρο της μεγάλης και πεταλόσχημης παραλίας με την ήρεμη θάλασσα είναι χτισμένη (17ος αιώνας) η δισυπόστατη εκκλησία των Ταξιαρχών και της "Ευαγγελίστριας". Εδώ υπάρχουν ενοικιαζόμενα δωμάτια, παντοπωλεία, εστιατόρια, καθώς και εργαστήριο και έκθεση κεραμικών.

Φάρος: Ο Φάρος βρίσκεται στα Ν.Α της Σίφνου και θεωρείται το ασφαλέστερο λιμάνι του νησιού, του οποίου ήταν το επίσημο λιμάνι ως το 1883. Είναι ένα ήσυχο ψαροχώρι, με γραφικές συνεχόμενες αμμουδερές παραλίες: τη Φασολού, το Φάρο, το Γλυφό. Το τοπωνύμιο Φάρος οφείλεται προφανώς στην εγκατάσταση φάρου, μεγάλου παράκτιου φανού στην είσοδο του λιμανιού για τη ναυσιπλοΐα. Ο φάρος αυτός βρίσκεται σήμερα δεξιά της εισόδου του λιμανιού και παράπλευρα, στο μοναστήρι του Σταυρού, από το οποίο η θέα είναι μαγευτική. Στη δυτική αγκάλη του κόλπου σώζονται τα ερείπια από τις εγκαταστάσεις φόρτωσης μεταλλεύματος σε πλοία για τη μεταφορά του και επεξεργασία στο Λαύριο. Στο μυχό του όρμου και στη δυτική πλευρά της αμμουδερής παραλίας του Φάρου υπάρχουν τα θεμέλια αρχαίας φρυκτωρίας. Στην είσοδο του λιμανιού εκτείνεται η "πετρογολέτα" της Χρυσοπηγής βραχώδης νησίδα αποκομμένη από τη στεριά, πάνω στην οποία βρίσκεται το μοναστήρι της Παναγίας της Χρυσοπηγής (1650), της πολιούχου της Σίφνου.

Πλατύς Γιαλός: Το τοπωνύμιο στην τοπική λαλιά προφέρεται Πγιατ' γιαλός (Πγιατ' Γιαλός - Πλατ' γιαλός - Πλατύς Αιγιαλός) και σημαίνει ακρογιάλι που έχει σχετικά μεγάλο πλάτος, ευρύχωρη ακροθαλασσιά. Είναι η πιο πολυσύχναστη παραλία του νησιού (βραβευμένη με την Γαλάζια Σημαία της Ευρωπαϊκής Ένωσης) και θεωρείται μία από τις μεγαλύτερες παραλίες των Κυκλάδων. Εδώ υπάρχουν ξενοδοχεία, ενοικιαζόμενα δωμάτια, δημοτικός οργανωμένος χώρος κατασκήνωσης (camping), παντοπωλεία, εστιατόρια, εργαστήρια αγγειοπλαστικής, όπου μπορεί να βρει ο επισκέπτης προϊόντα σιφναίικης κεραμικής και να γνωρίσει τον τρόπο παραγωγής τους. Βόρεια στην κορυφή του υψώματος δεσπόζει το μοναστήρι της Παναγίας του Βουνού (1813), απ' όπου η θέα είναι μαγευτική. Β.Α. βρίσκεται ο Άσπρος Πύργος ο πιο γνωστός από τους 707 αρχαίους πύργους της Σίφνου. Νότια στο Ακρωτηράκι του Πλατύ Γιαλού ο Έλληνας αρχαιολόγος, Χρ. Τσούντας, ανακάλυψε προϊστορικό νεκροταφείο. Ν.Α στην είσοδο του όρμού βρίσκεται το ιδιόκτητο και ακατοίκητο νησάκι Κιτριανή (από συμφυρμό του τοπωνυμίου της νησίδας Κιτρίνη + Κυπριανή, της επωνυμίας του ναού της Παναγίας) πάνω στην οποία το μοναδικό κτίσμα είναι η εκκλησία της Παναγίας της Κυπριανής (1732 στο τέμπλο), το αρχαιότερο εκκλησιαστικό μνημείο της Σίφνου (11ος αιώνας).

Αρτεμώνας: Ο Αρτεμώνας είναι το στολίδι της Σίφνου, με νεοκλασικά αρχοντικά, παραδοσιακά εστιατόρια και ζαχαροπλαστεία, κήπους και λουλουδιασμένες αυλές. Ψηλά στην κορυφή του λόφου οι παλιοί ανεμόμυλοι διηγούνται τις μάχες με τους ανέμους του Αιγαίου. Από εδώ η θέα είναι πανοραμική, αγκαλιάζοντας τους οικισμούς της ενδοχώρας, το Κάστρο και τα γύρω νησιά, ακόμα και τις Καμάρες στις δυτικές ακτές. Στα αξιοθέατα του Αρτεμώνα περιλαμβάνονται οι εκκλησίες της Παναγίας της Κόγχης και της Παναγίας της 'Αμμου, με την περίφημη εικόνα της Παναγίας της Μοναχής.

Αρχαιολογικό μουσείο στο Κάστρο: Στεγάζει ευρήματα που χρονολογούνται από την Προϊστορική περίοδο έως τους Βυζαντινούς χρόνους. Στα σημαντικότερα εκθέματα του μουσείου περιλαμβάνονται το κάτω μέρος από πήλινο γυναικείο ειδώλιο, μια πρωτοκορινθιακή κοτύλη του 7ου αι. π.Χ., κεφαλή λέοντα, μαρμάρινη κεφαλή σφίγγας του 6ου αι. π.Χ., καθώς και μαρμάρινη σαρκοφάγος της Ρωμαϊκής εποχής από τη Μικρά Ασία. Τηλέφωνο: 22840-31022

Λαογραφικό μουσείο στην Απολλωνία: Βρίσκεται στην κεντρική πλατεία. Περιλαμβάνει αντικείμενα λαϊκής τέχνης και δείγματα της πολιτισμικής κληρονομιάς του νησιού. Μεγάλο ενδιαφέρον παρουσιάζουν τα ναυτικά εργαλεία, ο ποδοκίνητος τροχός και άλλα εργαλεία αγγειοπλαστικής, η συλλογή πήλινων χρηστικών αντικειμένων κ.α. Επίσης σε μια προθήκη μπορεί κανείς να δει φύλλα τοπικών εφημερίδων καθώς και βιβλία συγγραφέων από τη Σίφνο. Τηλέφωνο: 22840-33730.

Μουσείο Εκκλησιαστικής τέχνης και Παράδοσης στπ Μοναστήρι της Παναγιάς της Βρύσης: Στα εκθέματα του μουσείου περιλαμβάνονται χειροποίητο ιερατικό φαιλόνιο, ιερατικά σκεύη, ευαγγέλια, περγαμηνές, ασημένιες λειψανοθήκες, άμφια καθώς και χειρόγραφοι κώδικες με πληροφορίες για την ιστορία του μοναστηριού της Βρύσης. Τηλέφωνο: 2284031937.

Εκκλησίες: Στο νησί υπάρχουν συνολικά 227 εκκλησίες. Πολλές από τις εκκλησίες και τα μοναστήρια της Σίφνου έχουν χαρακτηριστεί ιστορικά μνημεία και έχουν τεράστιο ιστορικό και αρχιτεκτονικό ενδιαφέρον. Χαρακτηριστικά αναφέρονται: Παναγία η Αγγελόκτιστη στην Καταβατή, Μονοστήρι του προφήτη Ηλία του Ψηλού, Μοναστήρι του Χρυσοστόμου στο Κάτω Πετάλι., Παναγία τα Γουρνιά στο Πάνω Πετάλι, 'Αγιος Αντύπας στο Πάνω Πετάλι, 'Αγιος Κωνσταντίνος στον Αρτεμώνα, Παναγία της 'Αμμου και Παναγία η Κόγχη στον Αρτεμώνα, Παναγία Ελεούσα στο κάστρο, Μοναστήρι Παναγίας Πουλάτης, Παναγία του Βουνού, Μοναστήρι της παναγίας της Χρυσοπηγής.
Αρχαίοι Πύργοι: Στα αξιοθέατα της Σίφνου περιλαμβάνονται συνολικά 76 αρχαίοι πύργοι σε διάφορα σημεία του νησιού και τέσσερις αρχαίες ακροπόλεις στον Προφήτη Ηλία, 'Αγιος Νικήτα, Κάστρο και 'Αγιο Ανδρέα. Από εκεί, όταν το επέτρεπαν οι καιρικές συνθήκες, οι Σιφνιοί έστελναν ειδοποιήσεις για εχθρούς οι άλλες απειλές. Οι πύργοι ήταν κυκλικά χτίσματα, αποτελούνταν από δυο ορόφους και χρονολογολυνται από τον 60 έως τον 3ο αι. π.χ.. Κάποιοι είναι εύκολα προσβάσιμοι ενώ κάποιοι άλλο χρειάζονται αρκετό περπάτημα και διάθεση εξερεύνησης για να εντοπιστούν και να προσεγγιστούν.Σήμερα σχεδόν δυόμισι χιλιάδες χρόνια μετά την πρώτη χρήση τους, κάθε απόγευμα της παραμονής του Αγίου Πνεύματος δεκάδες εθελοντές διασκορπίζονται στους αρχαίους πύργους και στις Ακροπόλεις αναβιώνοντας το σύστημα επικοινωνίας των πύργων για μερικά λεπτά, στέλνοντας το μήνυμα της ειρήνης στο Αρχιπέλαγος.

Χερρόνησος: Το τοπωνύμιο Χερρόνησος (<χερσόνησος χέρσος "ακαλλιέργητος"+νήσος) είναι αρχαίο ελληνικό και σημαίνει το τμήμα της ξηράς που περιβρέχεται από θάλασσα και συνδέεται με την ξηρά από τη μία μόνο πλευρά. Από τα πιο δημοφιλή σιφναϊκά δημοτικά τραγούδια είναι και το "Στράτα μου της Χερόννησος". Κατά την πορεία προς τη Χερρόνησο ο επισκέπτης συναντάει τους αγροτικούς οικισμούς Τρουλλάκι, όπου υπάρχει και εξοχική ταβέρνα και Διαβρούχα όπου υπάρχει εργαστήριο αγγειοπλαστικής.

Ο άλλοτε απομονωμένος συνοικισμός στη βορινή εσχατιά του νησιού έγινε προσπελάσιμος από τη θάλασσα με τα θερινά δρομολόγια των εκδρομικών πλοιαρίων και από την ξηρά με την διάνοιξη αμαξιτού η ασφαλτόστρωση του οποίου ολοκληρώθηκε. Η Χερρόνησος ανήκει στην ευρύτερη περιφέρεια του Αρτεμώνα, είναι ένα παραδωσιακό ψαροχώρι, με μικρή αμμουδιά και ήταν άλλοτε ζωντανός οικισμός αγγειοπλαστών. Εδώ υπάρχουν ψαροταβέρνες, παντοπωλέιο, ελάχιστα ενοικιαζόμενα δωμάτια και παραδοσιακό εργαστήριο αγγειοπλαστικής.

Κάστρο: Στα ανατολικά του νησιού, πάνω σ’ έναν απότομο βράχο με εξαιρετική πανοραμική θέα προς το πέλαγος, είναι χτισμένο το ιστορικό χωριό Κάστρο, που αποτελεί μία από τις πιο γραφικές περιοχές της Σίφνου. Η περιπλάνηση στα στενά σοκάκια του Κάστρου προσφέρει στιγμές μοναδικής απόλαυσης. Θα έλεγε κανείς πως σε τούτο εδώ το μέρος ο χρόνος έχει σταματήσει, ενώ η ατμόσφαιρα αιχμαλωτίζει τον επισκέπτη μεταδίδοντας κάτι από την αίγλη μιας άλλης εποχής. Τα στενά, πλακόστρωτα δρομάκια με τα χαμηλά πεζούλια, οι σκοτεινές στοές, τα παλιά σπίτια με τα ξύλινα μπαλκόνια, τα οικόσημα στις εισόδους, οι κίονες που χρησιμοποιήθηκαν μεταγενέστερα ως αρχιτεκτονικά μέλη, οι μαρμάρινες ρωμαϊκές λάρνακες που συναντά κανείς παντού διασκορπισμένες με τα ανάγλυφα κοσμήματα, οι πολεμίστρες και οι μικρές αυλές των σπιτιών, το γραφικό εκκλησάκι της «Εφταμάρτυρος» σκαρφαλωμένο σ’ένα βράχο που αναδύεται από τη θάλασσα, συνθέτουν μία μοναδική εικόνα. Στο Κάστρο οδηγεί ένας κατηφορικός αμαξιτός δρόμος 3,5 χιλιομέτρων, που ξεκινά από την Απολλωνία. Η οικιστική εγκατάσταση στο χώρο μαρτυρείται από τους προϊστορικούς χρόνους σύμφωνα με τα ευρήματα των ανασκαφών. Διατηρεί ακόμα και σήμερα τα χαρακτηριστικά του βενετσιάνικου οχυρού που χτίστηκε από τη δυναστεία του Ντα Κορόνια γύρω στο 1635.

Αποτελεί μέχρι σήμερα έναν από τους σημαντικότερους οικισμούς μεσαιωνικής πολεοδομικής δομής. Κύριο γνώρισμα του οικισμού είναι οι μικρές αυλές, οι στενοί δρόμοι και η μοναδική πλατεία που ανοίγεται μπροστά από την εκκλησία του Αγίου Ιωάννη του Θεολόγου. Ο επισκέπτης μπαίνει και σήμερα στο Κάστρο από τις παλιές εισόδους - στοές, τις «λόζιες», τις οποίες άλλοτε ασφάλιζαν και προστάτευαν τον οικισμό σαν πολεμικοί πύργοι. Η διάταξη των επιπέδων των δρόμων είναι τέτοια, ώστε πολλές φορές η δίοδος εξασφαλίζεται με μικρές γέφυρες. Τα σπίτια του Κάστρου διακρίνονται σε δύο κατηγορίες, τα στενομέτωπα μονόσπιτα και τ’αρχοντόσπιτα. Το Κάστρο ήταν πρωτεύουσα της Σίφνου κατά την αρχαία, τη μεσαιωνική και τη νεότερη περίοδο έως το 1836, καθώς και έδρα της Αρχιεπισκοπής Σίφνου (1646-1797) και Επισκοπής Σιφνομήλου (1797-1852). Στην είσοδο του χωριού, εκεί που σήμερα βρίσκεται το κοιμητήριο του Κάστρου και οι ναοί του Αγίου Στεφάνου και Αγίου Ιωάννη (1629) λειτούργησε η περίφημη Σχολή του Αγίου Τάφου (1687-1835), γνωστή ως «Παιδευτήριον του Αρχιπελάγους». Στα νότια ριζά του λόφου του Κάστρου βρίσκεται η Σεράλια, το αρχαίο λιμάνι της Σίφνου. Στο Κάστρο λειτουργεί Αρχαιολογικό Μουσείο, το οποίο περιλαμβάνει θαυμάσιες συλλογές αρχαϊκών και ελληνιστικών γλυπτών.

Παραλίες

Η Σίφνος διαθέτει μερικές από τις πιο ωραίες παραλίες των Κυκλάδων. Οι κυριότερες είναι :  οι Καµάρες, το Βαθύ, το Αποκοφτό στην Χρυσοπηγή, η Πουλάτη, το Κάστρο, ο Πλατύ Γιαλός, ο Φάρος, η Χερρόνησος και τα Βρουλίδια . Σε όλες αυτές υπάρχει οδική πρόσβαση ενώ υπάρχουν και πολλές άλλες παραλίες (Φυκιάδα, Γιαλούδια, Βλυχάδα, Τσόχα και άλλες) όπου η πρόσβαση γίνεται μέσω μονοπατιών ή με σκάφος   Γενικά οι ακτές της Σίφνου είναι πανέμορφες και αξίζει μια περιπλάνηση σε αυτές, καθώς και στο νησάκι της Κιτριανής που βρίσκεται έξω από τον κόλπο του Πλατύ Γιαλού.

Τοπικά προϊόντα

Τα κυριότερα προϊόντα της Σίφνου είναι ελιές και ελαιόλαδο, ρεβίθια, κάπαρη, πήλινα, μανούρα, μυζήθρα, κρασί, βότανα, μυρωδικά και μέλι. Επίσης ντόπιο αρνί και κατσίκι. Περιζήτητα επίσης είναι τα σιφνέϊκα κουλούρια, κουλούρες, αμυγδαλωτά, μπισκότα Σίφνου και άλλα γλυκά όπως μπουρέκια, παστέλια και διάφορα γλυκά κουταλιού.

Προβολή μεγαλύτερου χάρτη

Ανέγγιχτη ανάμεσα σε νησιά που συγκεντρώνουν πλήθη τουριστικής κίνησης, η Σίκινος δεν έχει χάσει τίποτε από το αυθεντικό τοπικό χρώμα της, παραμένοντας ένας ιδεώδης προορισμός για ήρεμες διακοπές σε ένα γαλήνιο και πανέμορφο τοπίο δίπλα στην ολοκάθαρη κρυστάλλινη θάλασσα.

Η Σίκινος είναι από τα μικρά νησιά των Νότιων Κυκλάδω,ν με έκταση 41 τ.χλμ. Βρίσκεται ανατολικά της Φολεγάνδρου και δυτικά της Ίου.

Οι σημαντικότεροι οικισμοί της Σικίνου είναι η Χώρα και το Κάστρο. Οι δύο οικισμοί απέχουν μεταξύ τους μερικές εκατοντάδες μέτρα. Η Χώρα, με τα πανέμορφα παλιά αρχοντικά της, τα κατάλευκα σπιτάκια της, τα θολωτά παράθυρα και τα πλακόστρωτα της θα μαγέψει κάθε επισκέπτη της. Είναι χτισμένη στο χείλος ενός απότομου γκρεμού κοντά στις βορειοδυτικές ακτές σε υψόμετρο 280 μέτρων. Στη Χώρα ο επισκέπτης θα γνωρίσει έναν από τους ελάχιστους αυθεντικούς κυκλαδίτικους οικισμούς, και θα γοητευτεί από την έλλειψη της παραμικρής επιτήδευσης: πλακόστρωτα στενά, γραφικά καφενεδάκια, λευκά σπιτάκια και πέτρινα αρχοντικά -εξαίρετα δείγματα της λαϊκής κυκλαδίτικης αρχιτεκτονικής- χτισμένα αμφιθεατρικά πάνω στο λόφο, με πορτοπαράθυρα σε διάφορες χρωματικές αποχρώσεις και μικρές βεράντες με ξύλινα κάγκελα, ενώ από παντού ξεπροβάλλουν καταπράσινοι θάμνοι και λουλούδια που ευωδιάζουν. Στο ψηλότερο σημείο της Χώρας, στο γαλάζιο φόντο του αιγαιοπελαγίτικου ουρανού, στέκουν επιβλητικοί οι λευκοί όγκοι των παλιών ανεμόμυλων.

Από τα κυριότερα αξιοθέατα του νησιού είναι το μοναστήρι της Ζωοδόχου Πηγής που μοιάζει με φρούριο και κάποτε χρησίμευε ως καταφύγιο των κατοίκων από τις επιδρομές των πειρατών. Το μοναστήρι εγκαταλείφθηκε από το 1834. Στη μέση του μοναστηριού δεσπόζει η εκκλησία της Ζωοδόχου Πηγής.

Οι 300 κάτοικοι της Σίκινου ασχολούνται κυρίως με την κτηνοτροφία και την αλιεία και λιγότερο με την γεωργία και τον τουρισμό, ο οποίος βρίσκεται ακόμα στο αρχικό του στάδιο. Οι ντόπιοι είναι απλοί άνθρωποι, ζεστοί και φιλόξενοι. Προσέχουν και αγαπούν τους επισκέπτες του νησιού τους και κάνουν τα πάντα για αν έχουν μια άνετη διαμονή στον τόπο τους.

Ασφαλτοστρωμένος δρόμος 3,5 χιλιομέτρων -ο μοναδικός στο νησί- συνδέει τη Χώρα με το λιμάνι, την Αλοπρόνοια ή 'Ανω Πρόνοια, μικρό παραθεριστικό οικισμό σε έναν μικρό κόλπο στις ανατολικές ακτές, όπου ο ταξιδιώτης θα βρει καφενεδάκια και ταβέρνες με πεντανόστιμα «σπιτικά» φαγητά και μια θαυμάσια αμμουδιά με καθαρά νερά.

Αξιοθέατα

Χώρα: Η μοναδική ασφάλτινη διαδρομή του νησιού οδηγεί στη Χώρα, που είναι κτισμένη σε υψόμετρο 280 μέτρων και είναι μία από τις ομορφότερες των Κυκλάδων. Αποτελείται από δύο συνοικίες το Κάστρο και το Χωριό. Το Κάστρο είναι ο παλιότερος οικισμός που παραμένει αφοπλιστικά γραφικός, με πετρόκτιστα σπίτια  λουλουδιασμένες αυλές, στενά δρομάκια και ασβεστωμένα σκαλοπάτια. Στο κέντρο του οικισμού θα συναντήσετε την εκκλησία της Παντάνασσας, που αποτελεί εξαίρετο δείγμα μεταβυζαντινής εκκλησιαστικής αρχιτεκτονικής, και φιλοξενεί μεταξύ άλλων την θαυματουργή εικόνα της Παναγίας που σύμφωνα με το θρύλο, ήρθε μόνη της από την Κρήτη. Στα αξιόθεατα του Κάστρου ανήκει και η εκκλησία της Παναγίας της Παντοχαράς, αφιερωμένη στη μνήμη του Οδυσσέα Ελύτη καθώς και η Βυζαντινή και μεταβυζαντινή συλλογή εκκλησιαστικών κειμηλίων, στο κτήριο της κοινότητας. Τρείς παλιοί ανεμόμυλοι στην άκρη του οικισμού προσθέτουν μια ακόμα γραφική πινελιά στο τέλειο σκηνικό του.
Αλοπρόνοια: Το λιμάνι της Σικίνου με το παράξενο όνομα Αλοπρόνοια η 'Aνω Πρόνοια, βρίσκεται στις ανατολικές ακτές της και είναι ένας μικρός παραθεριστικός οικισμός, που εκτός από την προβλήτα για τα πλοία της γραμμής, διαθέτει και ένα μικρότερο αλιευτικό καταφύγιο για καΐκια, βάρκες και ιδιωτικά σκάφη.
Μοναστήρι Ζωοδόχου Πηγής: Από τα κυριότερα αξιοθέατα του νησιού είναι το μοναστήρι της Ζωοδόχου Πηγής που μοιάζει με φρούριο και κάποτε χρησίμευε ως καταφύγιο των κατοίκων από τις επιδρομές των πειρατών. Το μοναστήρι αυτό χτίστηκε το 1690 και γιορτάζει την Παρασκευή μετά το Πάσχα των Ορθοδόξων. Στη μέση του μοναστηριού δεσπόζει η εκκλησία της Ζωοδόχου Πηγής.
Μουσεία: Στο Κάστρο βρίσκεται το Βυζαντινό Μουσείο, που περιλαμβάνει φωτογραφική έκθεση, εικόνες και άλλα θρησκευτικά κειμήλια της Βυζαντινής και Μεταβυζαντινής Εποχής. Στο Χωριό σε ένα παλιό ελαιοτριβείο στεγάζεται το Λαογραφικό Μουσείο, που με πολύ συναρπαστικό τρόπο μεταφέρει τον επισκέπτη του σε άλλους καιρούς.
Επισκοπή: Ένα από τα σημαντικότερα αξιοθέατα του νησιού είναι η περιοχή της Επισκοπής, όπου εντοπίστηκαν τα σημαντικότερα δείγματα αρχαίας κατοίκησης στη Σίκινο. Στην περιοχή υπάρχει ναόσχημο οικοδόμημα του 3ου π.Χ. αιώνα, το οποίο τον 5ο μ.Χ. αιώνα μετατράπηκε σε χριστιανική εκκλησία, αφιερωμένη στην Κοίμηση της Θεοτόκου.

Παραλίες

Οι περισσότερες παραλίες στη Σίκινο προσεγγίζονται με καΐκι η σκάφος, αλλά προσφέρουν μοναδική αίσθηση γαλήνης και ηρεμίας. Οδική πρόσβαση έχουν οι δύο κοντινές παραλίες στο λιμάνι της Αλοπρόνοιας. Στον 'Aγιο Γεώργιο, στο Δαλισκάρι, στη Μάλτα στον 'Aγιο Παντελεήμονα, στον Αϊ Γιάννη και στον Καρά θα πάτε με σκάφος η εκδρομικό καΐκι. Η Μαύρη Σπηλιά στις βόρειες ακτές, είναι από τις ωραιότερες παραλίες του νησιού.

Τοπικά προϊόντα

Το νησί φημίζεται για το εξαιρετικό λάδι του, το θυμαρίσιο μέλι του, τα νόστιμα τυριά του αλλά και για το ντόπιο κόκκινο κρασί του. Εξάλλου στην αρχαιότητα η Σίκινος ήταν γνωστή και ως Οινόη εξαιτίας της εκτεταμένης αμπελοκαλλιέργειας.

Προβολή μεγαλύτερου χάρτη

Στο κέντρο των Δυτικών Κυκλάδων, ανάμεσα στην Κύθνο και τη Σίφνο, εκεί που το γαλάζιο του Αιγαίου σμίγει με το κοκκινωπό των βράχων και το άσπρο των σπιτιών, η Σέριφος σταματά για λίγο το χρόνο και προσκαλεί τον ταξιδιώτη να γνωρίσει τον τόπο και τους ανθρώπους της, να βρει ηρεμία και ξεκούραση στα χρυσαφένια ακρογιάλια της και να ενταχθεί στους λυτρωτικούς ρυθμούς του νησιώτικου τρόπου ζωής. Το μικρό νησί των Κυκλάδων που εντυπωσιάζει τους επισκέπτες του με την άγρια ομορφιά των ορεινών όγκων του και την γοητευτική νησιώτικη όψη του παραδοσιακού οικισμού της Χώρας.

Με έκταση 75 τετραγωνικά χιλιόμετρα, μήκος ακτών 70 χλμ.  και 1200 περίπου μόνιμους κατοίκους, η Σέριφος διατηρεί ανέπαφο το αυθεντικό νησιώτικο χρώμα της, καθώς έχει καταφέρει να μείνει έξω από την ιλιγγιώδη τουριστική ανάπτυξη άλλων αιγαιοπελαγίτικων νησιών.

Πρωτεύουσα είναι η πανέμορφη Χώρα της Σερίφου, χτισμένη πανοραμικά στην κορυφή ενός απότομου βράχου, απ’ όπου στεφανωμένη από το βενετσιάνικο κάστρο ατενίζει το γαλάζιο του Αιγαίου.

Επίνειο της Χώρας, σε απόσταση 5 χλμ. νότια, είναι το Λιβάδι, γραφικός οικισμός που απλώνεται στον μυχό του καλά προφυλαγμένου από τους βοριάδες κόλπου, όπου θα κολυμπήσετε σε μια υπέροχη αμμουδερή παραλία.

Για να γνωρίσετε πραγματικά τη Σέριφο και να γεμίσετε μαγευτικές εικόνες οφείλετε να περπατήσετε στα μονοπάτια της, που καταλήγουν σε πολλούς όρμους και αμμουδιές. Η Σέριφος είναι ένα φυσικό μπαλκόνι στο Αιγαίο με θέα προς όλα τα γύρω νησιά - Κύθνο, Σύρο, Πάρο, Σίφνο, Κίμωλο, Μήλο.

Αξιοθέατα

Χώρα: Η πανέμορφη Χώρα της Σερίφου, χτισμένη πανοραμικά στην κορυφή ενός απότομου βράχου, απ’ όπου στεφανωμένη από το βενετσιάνικο κάστρο ατενίζει το γαλάζιο του Αιγαίου. Ο οικισμός περιλαμβάνει δύο συνοικίες: την Επάνω Χώρα και την Κάτω Χώρα. Εδώ η παραδοσιακή κυκλαδίτικη αρχιτεκτονική φανερώνεται σε όλη της τη λάμψη: κατάλευκα γραφικά σπίτια με πολύχρωμα μικρά πορτοπαράθυρα, στενά πλακόστρωτα δρομάκια που σαν λευκοί λαβύρινθοι προσκαλούν τον επισκέπτη να χαθεί στην ομορφιά τους, παλιοί ανεμόμυλοι που μαγνητίζουν το βλέμμα υπενθυμίζοντας το μόχθο μιας άλλης εποχής
Πάνω από τη Χώρα στην κορυφή του λόφου βρίσκεται το Κάστρο και εντός του η εκκλησία του Αγίου Κωνσταντίνου. Κάτω από το κάστρο βρίσκεται η Πάνω Πιάτσα, παλιό εμπορικό κέντρο, που χτίστηκε το 1907.
Στη Χώρα θα δούμε σημαντικές εκκλησίες, καθώς και το αρχαιολογικό και το λαογραφικό μουσείο.
Κάστρο: Το Βενετσιάνικο Κάστρο βρίσκεται στην κορυφή του λόφου, πάνω από τη Χώρα. Ανεβαίνοντας στο κάστρο, συναντάμε τις δυο εισόδους του, τμήματα από τους τοίχους των σπιτιών (με ενετικά οικόσημα) που σχημάτιζαν τον εξωτερικό αμυντικό δακτύλιο και λείψανα της αρχαίας ακρόπολης. Από την κορυφή του κάστρου, όπου είναι χτισμένη η εκκλησία του Αγίου Κωνσταντίνου, η θέα είναι εντυπωσιακή και το ηλιοβασίλεμα ένα από τα ομορφότερα στο Αιγαίο!
Εκκλησίες: Οι εκκλησίες της Σερίφου είναι πολλές και αξιόλογες. Εκτός από τον 'Aγιο Κωνσταντίνο, που ξεχωρίζει στη Χώρα, κτισμένος στην κορυφή του Κάστρου, στην ίδια περιοχή, χτισμένη μέσα στα βράχια είναι η εκκλησία του Αγίου Ιωάννη του Θεολόγου, και στο φρύδι του γκρεμού στέκει η εκκλησία του Χριστού με το παρεκκλήσι της Αγίας Σοφίας. Τη Χώρα κοσμούν επίσης η εκκλησία του Αγίου Αθανασίου του 19ου αιώνα (μητρόπολη), με ξυλόγλυπτο τέμπλο και θαυμάσιες εικόνες, ο Άγιος Ελευθέριος και ο Ευαγγελισμός.
Στη νότια περιοχή μεταξύ Χώρας και Μεγάλο Λιβάδι βρίσκονται οι εκκλησίες του Αγίου Νικολάου, της Αγίας Τριάδας (στο Μεγάλο Χωριό) και του Αγίου Ιωάννη του Προδρόμου (στον όρμο Αβεσσαλού).
Στον οικισμό Παναγιά, δεσπόζει η χιλιόχρονη ομώνυμη εκκλησία -η παλαιότερη του νησιού- με εξαίρετη αγιογράφηση του 13ου αιώνα. Άλλες εκκλησίες στην περιοχή είναι ο Άγιος Στέφανος και η Παναγία η Σκοπιανή.  Μετά τη Γαλανή θα αντικρίσετε το επιβλητικό Μοναστήρι των Ταξιαρχών, που από μακριά μοιάζει με κάστρο, χτισμένο το 1572 με ψηλό περίβολο και πολεμίστρες για προστασία από τις πειρατικές επιδρομές.
Μουσεία: Στο Αρχαιολογικό Μουσείο, που στεγάζεται στο νεοκλασικό κτήριο του Δημαρχείου (1904), θα θαυμάσετε μια πολύ ενδιαφέρουσα συλλογή ελληνιστικών και ρωμαϊκών εκθεμάτων, και στο Λαογραφικό Μουσείο θα δείτε παλιές φωτογραφίες, εξοπλισμό παλιών σπιτιών, καθώς και δείγματα του ορυκτού πλούτου του νησιού. Στο ανοικτό θεατράκι του Λαογραφικού Μουσείου το καλοκαίρι πραγματοποιούνται πολιτιστικές και καλλιτεχνικές εκδηλώσεις.
Μεγάλο Λιβάδι: Μικρός οικισμός δίπλα σε μια υπέροχη παραλία. Τα σπίτια χτίστηκαν το 1880. Εκεί ήταν η έδρα της εταιρείας Σέριφος-ΣΠΗΛΙΑΖΕΖΑ, την οποία ίδρυσε η Γαλλική Μεταλλευτική Εταιρεία Λαυρίου, με στόχο την εξόρυξη σιδηρομεταλλεύματος από το νησί. Σήμερα στο Μεγάλο Λιβάδι σώζεται από τις παλιές εγκαταστάσεις, το Διοικητήριο της εταιρείας και το «Μνημείο» που χτίστηκε προς τιμήν των εργατών που έχασαν τη ζωή τους στην εξέγερση του 1916.
Μονή Ταξιαρχών: Κοντά στο χωριό Γαλανή βρίσκεται το περίφημο Μοναστήρι των Ταξιαρχών, το πιο σημαντικό μνημείο της Σερίφου. Ιδρύθηκε γύρω στα  1600, εξωτερικά έχει μορφή φρουρίου, και στο χώρο του λειτούργησε αλληλοδιδακτικό σχολείο για αιώνες. Προσέξτε ότι έχει απομείνει από τις τοιχογραφίες του 18ου αιώνα, το εξαιρετικό τέμπλο, τον ανάγλυφο δικέφαλο αετό στο κέντρο του δαπέδου, αλλά και τα αξιόλογα εκκλησιαστικά κειμήλια.

Παραλίες

Η Σέριφος έχει πολλές και θαυμάσιες παραλίες. Εκτός από τις ιδανικές ευκαιρίες για κολύμπι, οι παραλίες της είναι και αγαπημένα μέρη για τους φίλους της ιστιοσανίδας. Οι κυριότερες παραλίες είναι: το Λιβάδι, μια υπέροχη αμμουδερή παραλία μπροστά στο γραφικό οικισμό του λιμανιού που απλώνεται στον μυχό του καλά προφυλαγμένου από τους βοριάδες κόλπου και δίπλα τα Λιβαδάκια, συνεχόμενες παραλίες στους διπλανούς όρμους. Στη νότια πλευρά συναντάμε το Μεγάλο Λιβάδι, τον Κουταλά, μπροστά στους ομώνυμους οικισμούς, το Γάνεμα. Δυτικά τις παραλίες του Αβεσσαλού και πιο βόρεια τα Ελληνικά, τον Καραβά, τη Συκαμιά, μία από τις ωραιότερες παραλίες της Σερίφου, τον Πλατύ Γιαλό, ενώ στα ανατολικά βρίσκονται οι παραλίες του 'Αη Σώστη, της Ψιλής 'Αμμου, του 'Αη Γιάννη, του Κένταρχου.

Τοπικά προϊόντα

Η Σέριφος φημίζεται για τα θαυμάσια αλλαντικά (λούζα, σίγλινα, λουκάνικα) και τυροκομικά της προϊόντα (μυζήθρα «του χαρανιού», ξινομυζήθρα, πιπεράτη), μαζί με την απαραίτητη στα μαγειρευτά και τις σαλάτες κάπαρη και τις λιαστές ντομάτες. Επίσης, αναζητήστε το ντόπιο θυμαρίσιο μέλι, είναι εξαιρετικό!

Μια συναρπαστική ιστορία για ένα νησί που ξεπήδησε από την αφρισμένη θάλασσα - ένα νησί κομμένο στη μέση, πάνω στο κομμάτι του χαμένου κόσμου της Ατλαντίδας, ένας παγκόσμια μοναδικός αρχαιολογικός πλούτος, μια υποβλητική λαϊκή αρχιτεκτονική και η μαγεία που καμιά φωτογραφία δεν μπορεί να αιχμαλωτίσει, κάνουν τη Σαντορίνη ένα νησί-έκπληξη, που αποκαλύπτει το πραγματικό του πρόσωπο όταν πια οι καλοκαιρινοί επισκέπτες έχουν αποχωρήσει, αφήνοντάς το να αναπνεύσει τη δική του ανάσα του πελάγους.

Το νησί γεννιέται ογδόντα χιλιάδες χρόνια πριν όταν το ηφαίστειο εκρήγνυται και δημιουργεί τη Στρογγύλη.

Η θέα που αντικρίζει ο ταξιδιώτης, καθώς το πλοίο φτάνει στο νησί, πραγματικά κόβει την ανάσα. Όταν το πλοίο μπαίνει στο λιμάνι και ο επισκέπτης βρίσκεται ανάμεσα στη Σαντορίνη και τη Θηρασιά, έρχεται ξαφνικά αντιμέτωπος με τη μεγαλειώδη ομορφιά, αυτής που δημιουργούν οι απόκρημνοι βράχοι και το έντονο χρώμα του ουρανού που έρχεται σε μεγάλη αντίθεση με το ιδιαίτερο καφέ ενός ηφαιστειακού πετρώματος που δύσκολα συναντάμε αλλού.

Ένας απότομος κοκκινόμαυρος βράχος ύψους 300 μέτρων -τα τοιχώματα της καλντέρας- στέκεται εκεί απειλητικός. Κι όσο το πλοίο πλησιάζει, ψηλά στο χείλος του γκρεμού ξεπροβάλλει σιγά-σιγά η ανθρώπινη παρουσία -μικρά σπιτάκια και γαλάζιοι τρούλοι εκκλησιών- μια εικόνα εντυπωσιακή!

Στη Χώρα της Θήρας -τα Φηρά- φτάνουμε από το λιμάνι ανεβαίνοντας με τα πόδια ή με γαϊδουράκι το παλιό σκαλισμένο στο βράχο καλντερίμι και, εναλλακτικά, με τελεφερίκ ή με αυτοκίνητο από τον Αθηνιό. Ο οικισμός των Φηρών, με τα κάτασπρα, χτισμένα ακανόνιστα σπιτάκια και τις θολωτές εκκλησίες, αποτελεί ένα αριστούργημα αρχιτεκτονικής τελειότητας, που με τη θέα προς την καλντέρα δημιουργεί μοναδικές εντυπώσεις στον επισκέπτη.

Μαγευτική θέα προς την καλντέρα προσφέρουν το γραφικό Φηροστεφάνι, και το Ημεροβίγλι, οικισμός γνήσιας κυκλαδίτικης αρχιτεκτονικής, χτισμένος στο ψηλότερο σημείο της καλντέρας.

Η Απάνω Μεριά, στη βόρεια Σαντορίνη, περιλαμβάνει τους οικισμούς Οία, Θόλος, Περίβολος και Φοινικιά. Ολόκληρος ο οικισμός της Οίας είναι χτισμένος με την ιδιαίτερη τοπική αρχιτεκτονική: Μικρά σπιτάκια γειτονικά χτισμένα το ένα δίπλα και πάνω στο άλλο, σε μια χρωματική αρμονία που μαγεύει τον επισκέπτη, κρέμονται κατά μήκος της καλντέρας πάνω από τη θάλασσα. Περπατώντας κανείς στα σοκάκια της Οίας, νομίζει πως η μηχανή του χρόνου τον γύρισε αιώνες πίσω, ενώ στο «φρύδι» της καλντέρας νιώθει ότι απογειώνεται. Η Οία είναι ξακουστή σε όλο τον κόσμο για το ηλιοβασίλεμά της. Στη δυτική άκρη του οικισμού, κάθε δειλινό σμίγουν ο ουρανός, η θάλασσα και ο ήλιος, για να βάψουν τον ορίζοντα με παραμυθένια χρώματα. Διακόσια σκαλοπάτια οδηγούν κάτω από το κάστρο στο παλιό λιμάνι, το Αμμούδι με τις γραφικές ψαροταβέρνες.

Πανέμορφα γραφικά χωριά είναι ο Βόθωνας, με δύο υπόσκαφες εκκλησίες, η Μεσαριά, με το Αρχοντικό Αργυρού, και το Μεγαλοχώρι, χωριά χτισμένα ανάμεσα σε αμπελώνες.

Αξιοθέατα

Φηρά: Η γραφική πρωτεύουσα της Θήρας, κτισμένη σε μια εντυπωσιακή τοποθεσία στην κορυφή των απότομων βράχων σε υψόμετρο 260 μ. Ιδρύθηκε στα τέλη του 18ου αιώνα και έχει οικοδομηθεί με την παραδοσιακή κυκλαδίτικη αρχιτεκτονική. Τα Φηρά απέχουν 10 χλμ περίπου από το λιμάνι του νησιού. Η περιήγηση στην πόλη αποκαλύπτει γραφικές γειτονιές, κάτασπρα σπίτια, εκκλησίες με γαλάζιους τρούλους, που χαρακτηρίζουν τη γοητευτική πρωτεύουσα. Στα πολυσύχναστα σοκάκια της θα συναντήσετε πολλά εμπορικά καταστήματα, καφετέριες και εστιατόρια. Στο υψηλότερο σημείο της πρωτεύουσας είναι κτισμένο το Φηροστεφάνι. Ο τελευταίος και γραφικότερος οικισμός της πόλης, που διαθέτει καταπληκτική θέα. Εδώ θα απολαύσετε ένα από τα ωραιότερα ηλιοβασιλέματα της Σαντορίνης.

Ημεροβίγλι: Οικισμός κτισμένος σε προνομιακή θέση, στο υψηλότερο σημείο της θηραϊκής καλντέρας, σε υψόμετρο 300 μ. και ανάμεσα στα Φηρά και την Οία. Ο οικισμός του έχει χαρακτηριστεί διατηρητέος. Η αυθεντική κυκλαδίτικη αρχιτεκτονική με την οποία είναι κτισμένα τα σπίτια του χωριού, η ονειρεμένη θέα που διαθέτει δεν αφήνουν ασυγκίνητο κανέναν από τους επισκέπτες της περιοχής. Στο Ημεροβίλγι υπάρχουν τα ερείπια του ενετικού κάστρου «Σκάρος» που έκτισε ο Μάρκος Σανούδος και χρησιμοποιούνταν ως παρατηρητήριο την εποχή της ενετοκρατίας. Το μονοπάτι που ξεκινάει από το Σκάρο οδηγεί στο εκκλησάκι της Θεοσκέπαστης, το οποίο είναι κτισμένο στην άκρη ενός βράχου και διαθέτει μοναδική θέα προς τα ηφαιστειογενή νησάκια Παλιά και Νέα Καμένη.

Οία: Είναι ο πρώτος οικισμός της Ελλάδας που χαρακτηρίστηκε διατηρητέος. Βρίσκεται στην βόρεια πλευρά του νησιού. Το όνομα της Οίας έχει συνδεθεί με το ηλιοβασίλεμα. Κάθε απόγευμα τη στιγμή της δύσης, όπου ο ορίζοντας βάφεται στα χρώματα της φωτιάς, πλήθος κόσμου «κρέμεται» στην άκρη της καλντέρας για να απολαύσει το ανεπανάληπτο θέαμα. Ένα ακόμη χαρακτηριστικό της Οίας είναι ο υπόσκαφος οικισμός, δηλαδή τα σπίτια - σπηλιές, που είναι σκαμμένα στο βράχο. Τέτοιους οικισμούς δεν συναντάμε πουθενά αλλού στην Ελλάδα, αλλά μόνο στη Σαντορίνη, λόγω της ιδιαίτερης σύστασης του εδάφους.
Ακρωτήρι: Δεκαπέντε χιλιόμετρα νότια των Φηρών, κοντά στο χωριό Ακρωτήρι, βρίσκεται ένας από τους σημαντικότερους αρχαιολογικούς χώρους της Ελλάδας. μια πραγματική «αποκάλυψη». Η έκρηξη του ηφαιστείου έθαψε κάτω από ένα παχύ στρώμα ηφαιστειακής τέφρας την πόλη που άκμαζε εδώ κατά τη 2η χιλιετία π.Χ. Η πόλη έχει ρυμοτομία που θυμίζει τα μινωικά ανάκτορα της Κρήτης και διώροφες και τριώροφες κατοικίες όπου ανακαλύφθηκαν οι παγκοσμίως εκπληκτικές τοιχογραφίες - οι κυρίες, ο ψαράς, οι πυγμάχοι, οι γαλάζιοι πίθηκοι, η άνοιξη.

Αρχαία Θήρα: Στο Μέσα Βουνό βρίσκεται ο αρχαιολογικός χώρος της αρχαίας Θήρας. Ο επισκέπτης μπορεί να περιηγηθεί στην ιερά οδό,στην βασιλική στοά, στο τέμενος Αρτεμίδωρου, στο ναό του Διονύσου, στην περιοχή ιερών, στο ιερό του Απόλλωνος Καρνείου, στην αγορά, στο θέατρο, στο γυμνάσιο εφήβων, στις ρωμαϊκές Θέρμες και στο νεκροταφείο.

Μεσαριά-Βοθωνας: Το χωριό Μεσαριά βρίσκεται στο κέντρο περίπου του νησιού και απέχει 3,5 χλμ. νοτιοανατολικά από τα Φηρά και φημίζεται για τους αμπελώνες του, από τους οποίους παράγεται η μεγαλύτερη ποσότητα κρασιού του νησιού. Σε κοντινή απόσταση συναντάμε και το Βόθωνα, ένα ακόμη χωριό της Σαντορίνης που θα σας εντυπωσιάσει με τη παραδοσιακή του αρχιτεκτονική και κυρίως με τον υπόσκαφο οικισμό του. Αξίζει να επισκεφθείτε τις αξιόλογες εκκλησίες της Αγίας Τριάδας, της Αγίας Άννας και της Παναγίας που χρονολογείται από το 1700.

Προφήτης Ηλίας: Βρίσκεται τέσσερα χλμ. νότια του Πύργου, στην ψηλότερη κορυφή του νησιού (566 μ.), στο Μέσα Βουνό. Το μοναστήρι του Προφήτη Ηλία είναι του 18ου αιώνα. Η θέα από το μοναστήρι είναι πανοραμική. Στο μοναστήρι λειτουργεί Εκκλησιαστικό και Λαογραφικό Μουσείο, με σπάνια εκθέματα όπως είναι χειρόγραφοι κώδικες του 8ου αιώνα, εικόνες της Κρητικής Σχολής του 15ου αιώνα και η μίτρα του πατριάρχη Γρηγορίου Ε’.

Νέα και Παλαιά Καμένη: Ο γύρος της καλντέρας με καΐκι και η επίσκεψη στα νησιά Νέα και Παλαιά Καμένη και Θηρασιά είναι μια από τις πιο συναρπαστικές εμπειρίες. Στη Νέα Καμένη, μετά από πεζοπορία 30 λεπτών σε ένα έδαφος ιδιαίτερα ζεστό, θα βρεθείτε στον κρατήρα του ηφαιστείου. Η έντονη μυρωδιά κοντά στον κρατήρα μαρτυρά την παρουσία του θειαφιού, όπως και τα πράσινα νερά των ακτών. Η Παλαιά Καμένη έχει θερμές πηγές και κιτρινογάλανα νερά από το θειάφι. Υπάρχει επίσης η δυνατότητα διαδικτυακής επαφής με τη θέα του ηφαιστείου απο τις σελίδες του site www.santorini.net  όπου υπάρχει 1 κάμερα τοποθετημένη στο Mati Art Gallery του Γιώργου Κυπρή στα Φηρά ενώ υπάρχουν και άλλες 2000 κάμερες εγκατεστημένες στο ξενοδοχείο Ηλιότοπος στο Ημεροβίγλι προσφέροντας μοναδικές ζωντανές εικόνες από την καλντέρα και το ηφαίστειο.

Αρχαιολογικό μουσείο: Βρίσκεται στα Φηρά. Εκεί εκτίθενται ευρήματα από τους Γεωμετρικούς και Ρωμαϊκούς χρόνους. Μεταξύ άλλων αξίζει να προσέξει κανείς τον αμφορέα των αρχών του 7ου αι. π.Χ από το αρχαϊκό νεκροταφείο της Θήρας, το ανάγλυφο πίθο από παιδική ταφή του 7ου αι. π.Χ., το πήλινο ειδώλιο του 7ου αι. π.Χ., το τμήμα επιτύμβιου αρχαϊκού Κούρου, το μελανόμορφο αττικό ελικωτό κρατήρα (μέσα 6ου αι. π.Χ.) και τον υπερμεγέθη ηφαιστειακό λίθο.
Στα διαμορφωμένα με την πιο σύγχρονη μουσειακή αντίληψη 600τ.μ. του δεύτερου ορόφου του κτιρίου εκτίθενται, χωρισμένα σε τέσσερις θεματικές ενότητες τα ευρήματα από το Ακρωτήρι και άλλες τοποθεσίες της Σαντορίνης. Στην πρώτη ενότητα δίνονται πληροφορίες για τις ανασκαφές στο Ακρωτήρι. Στη δεύτερη ενότητα δίνονται πληροφορίες για τη γεωλογία της Θήρας και την ηφαιστειακή της δραστηριότητα. Η τρίτη ενότητα εκθεμάτων περιλαμβάνει δείγματα του πολιτισμού που αναπτύχθηκε στο νησί από την 3η χιλιετία π.Χ. έως την καταστροφή του μεγαλύτερου οικισμού στην περιοχή του Μεγαλοχωρίου. Η τέταρτη ενότητα που καταλαμβάνει και το μεγαλύτερο μέρος του μουσείου, περιλαμβάνει λαμπρά δείγματα της ακμής του Ακρωτηρίου.

Λαογραφικό μουσείο Λιγνού: Στο Κοντοχώρι θα θαυμάσετε το Λαογραφικό Μουσείο Λιγνού, που περιλαμβάνει ολόκληρο «υπόσκαφο» σπίτι (χαρακτηριστικός τύπος σαντορινιώτικου σπιτιού, όπου ένας λαξευμένος στο συμπαγές ηφαιστειακό υλικό χώρος -οριζόντιο τούνελ- με την προσθήκη ενός τοίχου μπροστά μετατρέπεται σε κατοικία). Εκεί θα δούμε το οινοποιείο με πατητήρι και σύνεργα οινοποιίας, καθώς και εργαστήρια παλαιών επαγγελμάτων, όπως βαρελάδικο, ξυλουργείο, υποδηματοποιείο.

Εκκλησιαστικό και Λαογραφικό μουσείο: Ανήκει στη Μονή του Προφήτη Ηλία. Στο εκκλησιαστικό τμήμα του μουσείου εκτίθενται πολύτιμα κειμήλια, μεταξύ των οποίων κρητικές εικόνες  του 15ου αι., χειρόγραφοι κώδικες του 8ου αι. π.Χ,  πατριαρχικά σιγίλια, τούρκικα φιρμάνια κλπ. Το μουσείο διαθέτει επίσης σημαντική εκκλησιαστική βιβλιοθήκη. Το λαογραφικό τμήμα στεγάζει παραδοσιακά έπιπλα και εργαλεία του 19ου αι. Σε ιδιαίτερο τμήμα του μοναστηριού στεγάζεται η ιδιωτική συλλογή του Π. Νομικού, με αντικείμενα από παλιά αρχοντικά του νησιού.

Αρχοντικό Αργυρού: Βρίσκεται στη Μεσσαριά. Είναι ένα αναπαλαιωμένο αρχοντικό με αξιόλογη επίπλωση και ζωγραφισμένες οροφές που παρουσιάζουν τη ζωή της αστικής τάξης και των καραβοκύρηδων του νησιού.

Μουσείο Οίνου: Βρίσκεται στο Βόθωνα. Περιλαμβάνει όλη την οινοποιητική ιστορία της Σαντορίνης  με ενδιαφέροντα εκθέματα.

Ναυτικό Μουσείο: Η Οία έχει μεγάλη ναυτική παράδοση και είναι έδρα του Ναυτικού Μουσείου Θήρας, ενός από τα πλουσιότερα σε υλικό σε όλη την Ελλάδα.

Παραλίες

Οι παραλίες της Σαντορίνης, με τη χαρακτηριστική μαύρη ή κοκκινωπή άμμο, ασκούν στον επισκέπτη μια ιδιαίτερη και πρωτόγνωρη γοητεία: ο Έξω Γιαλός, η Κόκκινη και η Λευκή παραλία, τα Μέσα Πηγάδια με τη μοναδική σπηλιά, η Βλυχάδα με τους κιτρινωπούς, λειασμένους από τους ανέμους και τα κύματα βράχους, που σχηματίζουν μικρές σπηλιές και φυσικά γλυπτά - ένα τοπίο μαγευτικό.  Στον οικισμό Καμάρι, αρχαίο επίνειο της Θήρας, θα βρείτε μια τεράστια αμμουδιά, και στην Περίσσα μια απέραντη μαύρη αμμουδιά και θάλασσα με σκούρο χρώμα.

Τοπικά προϊόντα

Η Σαντορίνη, με τον μοναδικό συνδυασμό εδάφους και κλίματος, παράγει προϊόντα με μια ιδιαίτερη ποιότητα και γεύση. Η ντόπια βαθυκίτρινη φάβα είναι η πρώτη ύλη για πολλά νόστιμα φαγητά της τοπικής κουζίνας (πουρές, κεφτέδες, σούπες) και οι τοματοκεφτέδες με την άνυδρη σαρκώδη τομάτα της Σαντορίνης είναι καταπληκτικοί! Γευστικότατο είναι και το σαντορινιώτικο παστό «απόκτι».

Ξακουστά είναι τα κρασιά της «μπρούσκο» (οινόπνευμα 16-17%), «νυχτέρι» και το γλυκό «βινσάντο». Η παράδοση 3.500 χρόνων στην καλλιέργεια της αμπέλου και στην τέχνη της παραγωγής των κρασιών συνεχίζεται σήμερα από τους 850 αμπελουργούς της Ένωσης Συνεταιρισμών, που, με μόχθο και μεράκι, καλλιεργούν 12.000 στρέμματα, το 85% δηλαδή της καλλιεργήσιμης γης του νησιού. Το μυστικό όμως της επιτυχημένης αμπελοκαλλιέργειας στο νησί, βρίσκεται τόσο μέσα στην παγιδευμένη στην κίσσηρη εδαφική υγρασία, όσο και στην πρωινή δροσιά, που προκαλεί η εξάτμιση της θάλασσας στο σημείο της Καλντέρας. Τα δύο αυτά φαινόμενα ανακουφίζουν τα κλήματα τους ζεστούς μήνες, δημιουργώντας ένα ιδιαίτερο μικροκλίμα.

Πάνω σ' αυτό το ξηρό και άνυδρο έδαφος, και κάτω από την πλούσια ηλιοφάνεια του καλοκαιριού, ευδοκιμούν η αρωματικότερη ποικιλία του Μεσογειακού αμπελώνα: το προικισμένο «Ασύρτικο», το Αϊδάνι, Αθήρι, καθώς επίσης και η κόκκινη Μαντηλαριά. Εδώ και χιλιάδες χρόνια οι Σαντορινιοί έχουν εφεύρει ένα τελείως ξεχωριστό τρόπο κλαδέματος του αμπελιού, που τον ονομάζουν «κουλούρα». Δίνουν στα κλήματα το σχήμα καλαθιού για να γλιτώσουν τον καρπό από το μένος των σαρωτικών ανέμων που μαστίζουν το νησί το χειμώνα.

Πολλά είναι τα χαρακτηριστικά που έχουν αποδοθεί από παλιά στο όμορφο νησί της Πάρου, με τη μακραίωνη ιστορία, την υπέροχη φύση και την πλούσια παράδοση. Όμως αυτό που την χαρακτηρίζει καλύτερα είναι η αίσθηση ότι η Πάρος παραμένει πάντα νέα. Η Πάρος είναι ένα αειθαλές νησί, που όσο περνούν τα χρόνια η λάμψη του δεν θαμπώνει, αλλά ανανεώνεται. Γνωστός και καταξιωμένος τουριστικός προορισμός, η Πάρος πάντα έχει να προτείνει κάτι νέο στους επισκέπτες της. Όσοι την έχουν ήδη επισκεφθεί, είναι βέβαιο ότι την επόμενη φορά θα βρουν κάτι που δεν είχαν ανακαλύψει σε αυτό το πλούσιο σε εικόνες, πολιτισμό και δραστηριότητες νησί.

Η Πάρος, με έκταση 186 τετρ. χιλιόμετρα, είναι ένα από τα μεγαλύτερα και πιο εύφορα νησιά των Κυκλάδων, με κοιλάδες, κάμπους και καλλιεργήσιμες εκτάσεις. Γνωστή σε όλους για τις υπέροχες χρυσαφένιες ακρογιαλιές της, τα καταγάλανα νερά και τη νυχτερινή ζωή που προσφέρει, συγκεντρώνει κάθε χρόνο χιλιάδες επισκέπτες. Εκτός όμως απ’ αυτά η Πάρος έχει ακόμα πολλά να προσφέρει: ο φυσικός πλούτος, η συναρπαστική πολιτιστική κληρονομιά, τα μοναδικά έθιμα, οι αυθεντικές παραδοσιακές γεύσεις, και μια εξαιρετική τουριστική οργάνωση είναι μερικοί ακόμα από τους λόγους που κάνουν τους επισκέπτες της να έρχονται και να ξανάρχονται γοητευμένοι από τις ομορφιές της.

Το πλοίο καταπλέει στο λιμάνι και πρωτεύουσα του νησιού, την Παροικιά, μια περιοχή με θρησκευτικά, αρχαιολογικά και πολιτιστικά μνημεία εξαιρετικού ενδιαφέροντος. Το παραδοσιακό κομμάτι της πόλης, πίσω από το λιμάνι περιλαμβάνει υπέροχα νεοκλασικά αρχοντικά, παραδοσιακές στοές, παλιές βρύσες, και δεκάδες κάτασπρα νησιώτικα σπιτάκια.

Στις βόρειες ακτές του νησιού ξεχωρίζει η όμορφη Νάουσα, με έντονο παραδοσιακό χρώμα και μεγάλη τουριστική κίνηση. Μια  πρωινή βόλτα στα σοκάκια του οικισμού θα σας μείνει αξέχαστη. Απέναντι οι εντυπωσιακές Κολυμπήθρες (τεράστιοι βράχοι που από τη διάβρωση της φύσης έχουν πάρει παράδοξα σχήματα) και το νησάκι της Ανάληψης.

Η Πάρος είναι ένας πραγματικός παράδεισος για τους περιπατητές, διαθέτοντας πολλά μονοπάτια, τόσο σε παραλιακές τοποθεσίες όσο και σε πράσινες πλαγιές. H επίσκεψη στην ενδοχώρα του νησιού περνάει απαραίτητα από το Μαράθι, με τα αρχαία λατομεία του «λυχνίτη», του περίφημου παριανού μαρμάρου από το οποίο φιλοτεχνήθηκαν έργα όπως η Αφροδίτη της Μήλου, ο Ερμής του Πραξιτέλη και τα Αετώματα του Παρθενώνα.

Από την Αγιά Πακού, φθάνουμε στον παραδοσιακό οικισμό του Κώστου, με τις πανέμορφες εκκλησιές, τα ασβεστωμένα καλντερίμια και την πλατεία με τα πλατάνια, που προσφέρουν δροσιά σε όποιον επιλέξει να πιει τον καφέ του εκεί.

Περνώντας μέσα από τους Ελαιώνες των 3000 ετών στη θέση Απάτη, φτάνουμε στις Λεύκες, τον πιο όμορφο ορεινό οικισμό του νησιού, με τα όμορφα κτήρια την εκκλησία της Αγίας Τριάδας και το οίκημα του παραδοσιακού καφενείου που τραβάει αμέσως την προσοχή.

Η Μάρπησσα στο νοτιοδυτικό τμήμα του νησιού, είναι ένας ακόμα όμορφος οικισμός, με μεσαιωνικά μνημεία και αξιόλογες εκκλησίες.

Αξιοθέατα

Παναγία Εκατονταπυλιανή: Στην Παροικιά βρίσκεται η περίφημη εκκλησία της  Παναγίας της Εκατονταπυλιανής (4ος αιώνας), ένα μεγαλοπρεπές μνημείο της χριστιανοσύνης και ένα από τα σπουδαιότερα παλαιοχριστιανικά μνημεία του ελλαδικού χώρου. Το μαρμάρινο τέμπλο, το σύνθρονο, το κιβώριο, το σταυροειδές βαπτιστήριο (μοναδικό στον κόσμο), οι επάργυρες εικόνες της Παναγίας και του Χριστού (προσφορά της οικογένειας των Μαυρογένηδων), ο τάφος της Αγίας Θεοκτίστης, τα παρεκκλήσια, και η συλλογή εκκλησιαστικών κειμηλίων της εκκλησίας, μας κάνουν να νιώσουμε την κατάνυξη και τη μεγαλοπρέπεια που ο χώρος εκπέμπει.
Αρχαιολογικό Μουσείο: Το Αρχαιολογικό Μουσείο βρίσκεται στην Παροικιά και διαθέτει εκθέματα του παγκοσμίως γνωστού κυκλαδικού πολιτισμού, αλλά και σπουδαία ευρήματα από τον νεολιθικό οικισμό του 4000 π.Χ. που βρέθηκε στη μικρή νησίδα Σάλιαγκος ανάμεσα στην Αντίπαρο και την Πάρο. Η «Γοργώ» του 6ου αιώνα π.Χ. και η «Νίκη» του 5ου αιώνα π.Χ. είναι από τα σημαντικότερα εκθέματα του μουσείου, ενώ το περίφημο «Πάριον Χρονικόν» του 3ου αιώνα π.Χ., είναι ένας χρονολογικός πίνακας ιστορικών γεγονότων που καλύπτει μια περίοδο 1318 (!) ετών.
Εκκλησιαστικές Συλλογές: Μια πλούσια συλλογή εκκλησιαστικών εικόνων και κειμηλίων στεγάζεται στα ισόγεια κελιά της νότιας πτέρυγας της Παναγίας Εκατονταπυλιανής στην Παροικιά. Περιλαμβάνει κυρίως μεταβυζαντινές εικόνες, εκκλησιαστικά ξυλόγλυπτα, λειτουργικά και ιερατικά άμφια και έργα θρησκευτικής ζωγραφικής. Μια συλλογή έργων μεταβυζαντινής τέχνης διαθέτει και η μονή του Αγίου Αθανασίου, που βρίσκεται στην είσοδο της Νάουσας. Στον ίδιο χώρο εκτίθεται και το μοναδικό τμήμα τοιχογραφίας από βυζαντινό ναό στα Πρωτόρια, κοντά στη Νάουσα.
Πολιτιστικό Κέντρο-Μουσείο «Ανθέμιο»: Το Πολιτιστικό Κέντρο-Μουσείο «Ανθέμιο» με συλλογές βιβλίων, χαρακτικών, νομισμάτων και λαογραφικές συλλογές που αφορούν κυρίως την Πάρο και την Αντίπαρο.
Ιστορικό-Λαογραφικό Μουσείο Όθωνα Κάπαρη: Βρίσκεται στην κεντρική πλατεία της Νάουσας και οι συλλογές του περιλαμβάνουν αντικείμενα από την αρχαιότητα μέχρι και τα νεώτερα χρόνια που έχουν σχέση με την ιστορική πορεία της περιοχής. Το  μουσείο διαθέτει αξιόλογη λαογραφική συλλογή, φωτογραφικό αρχείο, βιβλία, κεραμικά κ.ά. Βρίσκεται κοντά στο αεροδρόμιο της Πάρου και περιλαμβάνει συλλογή από μινιατούρες καραβιών, έργα του λαϊκού καλλιτέχνη Μπενέτου Σκιαδά.
Κάστρο Παροικιάς: Στην Παροικιά βρίσκεται το ενετικό κάστρο που έχτισε ο δούκας της Νάξου Σανούδος τον 13ο αιώνα. Μέσα στο κάστρο υπάρχουν μικρά εκκλησάκια, όπως είναι η Παναγία του Σταυρού (1514), ο 'Aγιος Μάρκος, ο 'Aγιος Στυλιανός και ο εκπληκτικής αρχιτεκτονικής ναός του Αγίου Κωνσταντίνου, ένας από τους ωραιότερους στο Αιγαίο, απ’ όπου  το  ηλιοβασίλεμα είναι μαγευτικό.
Νάουσα: Η Νάουσα, κτισμένη σε ασφαλή κόλπο, στις βόρειες ακτές της Πάρου, είναι αναμφισβήτητα ένα από τα πιο γραφικά λιμανάκια στο Αιγαίο. Παρά την  μεγάλη τουριστική ανάπτυξη, η Νάουσα διατηρεί τον παραδοσιακό χαρακτήρα της, παραμένοντας ένα κυκλαδίτικο ψαροχώρι. Η Νάουσα διαθέτει τον μεγαλύτερο αλιευτικό στόλο στις Κυκλάδες. Μία βόλτα στο εσωτερικό της Νάουσας με τα κατάλευκα σπιτάκια, τις εκκλησίες και τα στενά δαιδαλώδη σοκάκια αποκαλύπτει την ομορφιά του τόπου αυτού που συνδυάζει γοητευτικά το παρελθόν με το παρόν.Γύρω από τη Νάουσα υπάρχουν υπέροχες παραλίες κοντινές και μακρινές (Πιπέρι, Μοναστήρι, Κολυμπήθρες, 'Aγιοι Ανάργυροι, Λάγγερη, Σάντα Μαρία).
Λεύκες: Οι Λεύκες, που απέχουν 11 χλμ από την Παροικιά είναι ένα πανέμορφο, καταπράσινο, ορεινό χωριό, κτισμένο αμφιθεατρικά στο κέντρο του νησιού. Το χωριό διατηρεί το καθαρό κυκλαδίτικο χρώμα του. Σήμερα στις Λεύκες ζουν μόνιμα περίπου 800 κάτοικοι.  Οι επισκέπτες αφήνουν τα αυτοκίνητά τους στην είσοδο του χωριού και οι μετακινήσεις γίνονται με τα πόδια. Αξιοθέατα του χωριού είναι ο ναός της Αγίας Τριάδας, ο ναός της Αγίας Βαρβάρας, στον κεντρικό δρόμο, κτισμένη στα ερείπια της μεσαιωνικής εκκλησίας της Αναστάσεως, η Αγία Θεοδοσία, με εικόνες και παραστάσεις του 17ου αιώνα, η Αγία Αικατερίνη, στο Πάνω Χωριό, η Αγία Παρασκευή, που θεωρείται η πρώτη εκκλησία του πρώτου συνοικισμού που δημιουργήθηκε εδώ τον 15ο αιώνα κ.ά. Γύρω από τις Λεύκες βρίσκονται τα  μοναστήρια της Αγίας Κυριακής, του Αγίου Ιωάννη του Καπαρού, του Αγίου Ιωάννη του Θεολόγου και του Αγίου Γεωργίου στην Λαγκάδα. Στις Λεύκες υπάρχει αξιόλογο λαογραφικό μουσείο, μέσα στο χωριό. Στην είσοδο του χωριού υπάρχει το εργαστήρι κεραμικής του Ιωάννη και της Βιργινίας Κυδωνιέα που, εδώ και 40 χρόνια, δημιουργούν θαυμάσια έργα αγγειοπλαστικής με σχέδια εμπνευσμένα από την λαϊκή παράδοση του νησιού. Τα καλοκαίρια ο τοπικός πολιτιστικός σύλλογος "Υρία" διοργανώνει φεστιβάλ με μουσική, θεατρικές παραστάσεις και παραδοσιακούς χορούς.
Ο αρχαιολογικός χώρος του Ασκληπιείου στα νότια του λόφου της Αγίας 'Aννας.
Το Δήλιον, ξακουστό ιερό του Απόλλωνα, της Λητούς και της 'Aρτεμης στα  βορειοανατολικά της Παροικιάς.
Το αρχαίο νεκροταφείο που χρονολογείται από τον 8ο π.Χ. μέχρι τον 3ο μ.Χ. αιώνα κοντά στο λιμάνι της Παροικιάς, πάνω στον παραλιακό δρόμο, και περιλαμβάνει τάφους από διάφορες εποχές. Στο εκθετήριο που λειτουργεί δίπλα στο νεκροταφείο, ο επισκέπτης μπορεί να θαυμάσει πολύ ενδιαφέροντα ευρήματα.
Το μοναστήρι των Αγίων Αναργύρων μέσα σε πευκοδάσος με καταπληκτική θέα.
Το ανδρικό μοναστήρι της Λογγοβάρδας, βορειανατολικά της Παροικιάς, που ιδρύθηκε τον 17ο αιώνα από τον Ναουσαίο μοναχό Παλαιολόγο. Διαθέτει πολύ αξιόλογες εικόνες, πλούσια βιβλιοθήκη, ξενώνα και εργαστήριο χειροτεχνίας.
Το μοναστήρι της Μεταμόρφωσης του Σωτήρα η του Χριστού στο Δάσος, νότια της Παροικιάς, στη θέση «Ψυχοπιανά». Εδώ έζησε και πέθανε ο Αγιος Αρσένιος, και ο τάφος του βρίσκεται στον περίβολο της μονής.
Πεταλούδες: Οι «Πεταλούδες» είναι μια περιοχή ιδιαίτερου φυσικού κάλλους κοντά στο χωριό Ψυχοπιανά. Πρόκειται για μια περιοχή με πολύ πράσινο στην οποία βρίσκουν καταφύγιο χιλιάδες πεταλούδες που την άνοιξη και το καλοκαίρι πετούν ολόγυρα, δημιουργώντας ένα εξαιρετικό θέαμα.
Αρχαία λατομεία μαρμάρου: Σημαντικό τμήμα της πανάρχαιας ιστορίας της Πάρου είναι και τα αρχαία λατομεία μαρμάρου στη θέση Μαράθι, από τα οποία κατασκευάσθηκαν η Αφροδίτη της Μήλου, ο Ερμής του Πραξιτέλη, ο ναός του Απόλλωνα στη Δήλο και άλλα αριστουργήματα της αρχαιότητας. Η Πάρος υπήρξε σημαντικό κέντρο εξαγωγής και επεξεργασίας μαρμάρου και πατρίδα πολλών διασήμων γλυπτών της αρχαιότητας, όπως ο Αγοράκριτος και ο Σκόπας.

Παραλίες

Η Πάρος είναι ονομαστή για τις παραλίες της, που καλύπτουν τις προτιμήσεις και του πλέον απαιτητικού επισκέπτη. Στην Πάρο μπορεί κάποιος να βρει παραλίες με κόσμο, ερημικές, με σκιά ή χωρίς, με άμμο ή με βότσαλο, με ρηχά η βαθιά νερά κ.ά. Αναλυτικότερα οι παραλίες της Πάρου είναι:
Αγκαιριά: Αλυκή, Πίσω ή Παλιά Αλυκή, 'Aγιος Νικόλαος, Μακριά Μύτη, Φάραγγας, Πλατιά 'Aμμος, Κλαδιά,Πηγαδάκι, Τρυπητή.
Αρχίλοχος: Μώλος, Τσουκαλιά, Καλόγερας
Μάρπησσα: Πίσω Λιβάδι, Λογαράς (γαλάζια σημαία), Πούντα (γαλάζια  σημαία), Μεσάδα, Τσερδάκια ή Νέα Χρυσή Ακτή (γαλάζια σημαία), Χρυσή Ακτή η μεγαλύτερη παραλία της Πάρου (γαλάζια σημαία), Δρυός,  Πυργάκι, Λωλαντώνη, Γλυφά.
Νάουσα: Νταμουλί, Αμπελάς, Σάντα Μαρία, Φιλίζι, Λάγγερη, Ξιφάρα, νησί του Οικονόμου, Καθολικό, Λίμνες, των Αγίων Αναργύρων, Μικρό & Μεγάλο Πιπέρι, 'Aγιος Δημήτριος,  Κολυμπήθρες (γαλάζια σημαία),Μοναστήρι.
Παροικία: Λιβάδια, παραλίες από τον Κριό ως τον 'Aγιο Φωκά, Μαρτσέλο, Παρασπόρο, Σουβλιά, Αγία Ειρήνη (Φοίνικας), Πούντα.

Τοπικά προϊόντα

Η Πάρος φημίζεται για το κρασί από τις εκλεκτές ποικιλίες «Μανδηλαριά» (κόκκινο)  και «Μονεμβασιά» (λευκό).  Είναι χαρακτηριστικό ότι η Πάρος είναι το δεύτερο οινοπαραγωγικό νησί των Κυκλάδων.  Επίσης, η Πάρος παράγει ένα είδος ρακής, τη «σούμα», που συνοδεύει τους μεζέδες. Η παραγωγή της γίνεται το Νοέμβριο και συνοδεύεται με γλέντι στις περιοχές που υπάρχουν παρασκευαστήρια. Επίσης, η Πάρος παράγει Γραβιέρα, Κεφαλοτύρι, ψάρια, λάδι, σιτάρι, κριθάρι, λαχανικά, πατάτες. Φημισμένα από την αρχαιότητα για την νοστιμιά τους είναι τα παριανά σύκα.

Στο κέντρο των θαλάσσιων δρόμων του Αιγαίου βρίσκεται ένα μεγάλο νησί, με επιβλητικούς ορεινούς όγκους  και εύφορες κοιλάδες, που κατοικείται από κεφάτους ανθρώπους, με παράδοση στη μουσική και το χορό. Αυτή είναι η Νάξος, ένα νησί γεμάτο ομορφιές που μαγεύουν τους επισκέπτες.

Με έκταση 448 τετρ. χιλιόμετρα και 20.000 κατοίκους η Νάξος είναι το μεγαλύτερο και το πιο εύφορο νησί των Κυκλάδων. Μακρόχρονη ιστορία, σημαντικά μνημεία και έντονη τουριστική ζωή, την καθιστούν ξεχωριστή ανάμεσα στα άλλα κυκλαδονήσια. Όσες μέρες κι αν διαρκέσει μια επίσκεψη στη Νάξο, θα έχει πάντα κρυμμένες γωνιές για να ανακαλύψει ο επισκέπτης, παραλίες που δεν θα έχει επισκεφθεί, πύργους και κάστρα που δεν θα έχει προλάβει να δει, παραδοσιακούς οικισμούς στους οποίες δεν θα έχει περιηγηθεί.

Στην αγορά της Χώρας ο επισκέπτης θα βρεί όλα τα τοπικά προϊόντα, είδη λαϊκής τέχνης (υφαντά, καλάθια, κεραμικά), κοσμήματα, και στα δεκάδες εστιατόρια και μεζεδοπωλεία θα γευθεί την πλούσια τοπική κουζίνα. Στις πασίγνωστες παραλίες της νοτιοδυτικής ακτής, με τα χιλιόμετρα λευκόχρυσης αμμουδιάς, θα χαρεί την ήλιο και τη θάλασσα. Όσο για τη νυχτερινή διασκέδαση, στη Χώρα υπάρχουν μαγαζιά για κάθε ηλικία και προτίμηση.

Εκτός από τις παραλίες και τα αξιοθέατα, η Νάξος είναι φημισμένη για τα ορεινά χωριά της, διαμάντια παραδοσιακής αρχιτεκτονικής, τοπικών εθίμων και αυθεντικής φιλοξενίας.

Οι εντυπωσιακές εναλλαγές του τοπίου σε συνδυασμό με τις δυνατότητες που προσφέρει το νησί για κάθε είδους δραστηριότητα, καθιστούν τη Νάξο ένα νησί που καλύπτει τις ανάγκες και επιθυμίες κάθε επισκέπτη.

Αξιοθέατα

Χώρα: Πρωτεύουσα και λιμάνι του νησιού είναι η Χώρα, κτισμένη στη θέση της αρχαίας πόλης, στη μέση της δυτικής  ακτής του νησιού. Λευκά αιγαιοπελαγίτικα σπίτια, παλιά πέτρινα αρχοντικά, στενά δρομάκια και καμάρες είναι τα χαρακτηριστικά του οικισμού που απλώνεται γύρω και μέσα στο μεσαιωνικό κάστρο του Σανούδου. Η μεσαιωνική πόλη περιελάμβανε το τείχος -οι εξωτερικοί τοίχοι των περιφερειακών σπιτιών-, το παλάτι του Δούκα, τα αρχοντικά των ευγενών  γύρω από το παλάτι και δώδεκα πύργους. Είχε τρεις εισόδους, και στη μία απ’αυτές (Τρανή Πόρτα),σώζεται σήμερα η ξύλινη πόρτα. Από τη μεσαιωνική πόλη επίσης σώζονται ο πύργος του Σανούδου, το αρχοντικό Δελαρόκα-Μπαρότσι, το κτίριο της σχολής Ουρσουλινών, η μητρόπολη των καθολικών, και η εμπορική σχολή των Ιησουιτών, όπου σήμερα στεγάζεται το Αρχαιολογικό Μουσείο, με πλούσια ευρήματα από τη νεολιθική εποχή μέχρι τα παλαιοχριστιανικά χρόνια.Η θέα από το κάστρο είναι μαγευτική. Έξω από το κάστρο αναπύχθηκαν αργότερα δύο οικισμοί. Το Μπούργο δυτικά, με τους πιο εύπορους κατοίκους, και το Νιο χωριό νότια.
Πορτάρα: Χαρακτηριστικό γνώρισμα του νησιού η Πορτάρα, τεράστια μαρμάρινη πύλη, από ιερό του Απόλλωνα, που άρχισε να κατασκευάζεται τον 6ο π.Χ. αιώνα και δεν ολοκληρώθηκε ποτέ. Σήμερα ορατή από μακριά, δεσπόζει πάνω στη νησίδα Παλάτια που ενώνεται με το λιμάνι με μια στενή λωρίδα γης, και σε καλωσορίζει στη Νάξο.
Απόλλωνας-Κούρος-Λατομεία: Ο Απόλλωνας, στις βόρειες ακτές του νησιού, είναι ένα όμορφο ψαροχώρι με μεγάλη παραλία. Εδώ στην αρχαιότητα υπήρχαν λατομεία μαρμάρου. Σήμερα στην είσοδο ενός απ’ αυτά, βρίσκεται ο μεγαλύτερος Κούρος του νησιού, ύψους 10,45 μέτρων του 6ου αιώνα π.Χ. Το άγαλμα είναι ξαπλωμένο και μισοτελειωμένο. Ένας ακόμη κούρος υπάρχει στο Φλεριό.
Σπήλαιο Ζα: Στα μισά του δρόμου Φιλότι-Δανακός θα συναντήσετε την εκκλησία της Αγίας Μαρίνας, απ’ όπου ξεκινάει το μονοπάτι για την κορυφή του φημισμένου Ζα, του ψηλότερου βουνού των Κυκλάδων (1004 μ.). Η θέα από εδώ είναι συναρπαστική, καθώς αγκαλιάζει τη Νάξο και όλα τα γύρω Κυκλαδονήσια. Στις βορειοδυτικές πλαγιές του βουνού βρίσκεται το σπήλαιο του Ζα, με συμπλέγματα σταλαγμιτών.
Απάνω Κάστρο: Από το Τσικαλαριό, στο κέντρο του νησιού, ξεκινάει το μονοπάτι που οδηγεί στο αρχαίο Απάνω Κάστρο. Η θέα από την κορυφή είναι εκπληκτική.
Μέλανες: Οι Μέλανες είναι ένα ακόμα στολίδι της Νάξου, κτισμένοι σε καταπράσινη περιοχή, με πολλά τρεχούμενα νερά και παλιούς νερόμυλους. Στην γύρω περιοχή βρίσκεται ο εξοχικός πύργος του Μάρκου Σανούδου καθώς και οι πύργοι του Μαυρογένη, του Φραγκόπουλου και του Ντε Μαρί που υπήρξε φεουδάρχης της περιοχής.
Η βρύση του Αγά: Στα αξιοθέατα της Χώρας ανήκει επίσης και η βρύση του Αγά λίγο πιο έξω από τον οικισμό, μοναδικό ενθύμιο της τούρκικης κυριαρχίας  στο νησί.
Αρχαιολογικό μουσείο Νάξου: Το μουσείο φιλοξενεί σημαντικά ευρήματα, κυρίως από ανασκαφές στη Νάξο και τα γύρω νησιά, που χρονολογούνται από τη νεότερη Νεολιθική Εποχή μέχρι τα Παλαιοχριστιανικά χρόνια. Σε ξεχωριστό χώρο του ίδιου του κτιρίου στεγάζεται το Ιστορικό Αρχείο Νάξου.
Επιτόπιο Αρχαιολογικό μουσείο: Στην πλατεία του μητροπολιτικού ναού της Νάξου λειτουργεί ένα μοναδικό στην Ελλάδα μουσείο και ένα από τα ελάχιστα του είδους του στον κόσμο. Στην πλατεία και στον υπόγειο χώρο μπορεί κανείς να δει τα ευρήματα των ανασκαφών της δεκαετίας του 1980. Από τη Μυκηναϊκή εποχή διατηρείται σε καλή κατάσταση τμήμα του τείχους της πόλης. Στη βάση του διακρίνονται μικρά εργαστήρια κατασκευής αγγείων, πάγκοι με άψητα αγγεία κ.α. Κατά τη Γεωμετρική εποχή ο χώρος άλλαξε  χρήση και έγινε λατρευτικός. Δημιουργήθηκε έτσι χωμάτινος τύμβος, που σκέπασε τάφους σημαντικών Ναξίων και από τον οποίο διακρίνεται τράπεζα προσφορών με αγγεία γύρω της. Άλλα τμήματα της αρχαίας πόλης ανακαλύφθηκαν στη θέση «Γρότα» στα βόρεια του λιμανιού, ενώ μεγάλο μέρος της βρίσκεται κάτω από την επιφάνεια της θάλασσας
Αρχαιολογικό Μουσείο Γύρουλα: Βρίσκεται στον αρχαιολογικό χώρο του ναού της Δήμητρας στο Σαγκρί.
Αρχαιολογικό μουσείο Απειράθου: Στεγάζει ευρήματα από διάφορες περιοχές του νησιού και κυρίως ειδώλια και αγγεία της Πρωτοκυκλαδικής περιόδου. Στα εκθέματα περιλαμβάνονται επίσης επίκρουστες πλάκες με παραστάσεις από την καθημερινή ζωή και τις δραστηριότητες  των Ναξίων.
Γεωλογικό μουσείο Απειράθου: Δημιουργία του Μανώλη Γλέζου με 2000 σπάνια εκθέματα.
Λαογραφικό μουσείο Απειράθου: Εκτίθενται παραδοσιακά υφαντά και εργαλεία.
Μουσείο Φυσικής Ιστορίας: Στεγάζει συλλογή από φυτά της περιοχής και μικρό ενυδρείο.
Μουσείο Παιδικού Πολιτισμού (Απείραθος): Μικρό μουσείο όπου παρουσιάζεται η σχέση των παιδιών με το παιχνίδι και όχι μόνο από την αρχαιότητα ως τα νεώτερα χρόνια.
Απείραθος: Η επόμενη στάση είναι η Απείραθος, το στολίδι της ορεινής Νάξου, κτισμένη στους πρόποδες του βουνού Φανάρι σε υψόμετρο 600 μέτρων. Τ’Απεράνθου- όπως την αποκαλούν οι Ναξιώτες- σε εντυπωσιάζει από την πρώτη στιγμή. Ενετικοί πύργοι, όμορφα παλιά διώροφα σπίτια, μαρμάρινα καλντερίμια με καμάρες, γραφικές πλατείες με καφενεία και η ποιητική διάθεση των Απειραθιωτών, δημιουργούν μια ατμόσφαιρα που σπάνια συναντάμε σε μέρη με τόσο μεγάλη τουσριστική κίνηση. Η Απείραθος ξεχωρίζει από τα άλλα χωριά της Νάξου στο γλωσσικό ιδίωμα, τα ήθη και τα έθιμα, καθώς οι κάτοικοί της ήρθαν από τα ορεινά χωριά της Κρήτης τον 17ο αιώνα. Εντυπωσιακός είναι ο πύργος του Ζευγώλη (17ος αι.), χτισμένος πάνω σε βράχο στην είσοδο του χωριού. Αξίζει να επισκεφθείτε τα τρία πολύ ενδιαφέροντα μουσεία: το Αρχαιολογικό, το Γεωλογικό και το Λαογραφικό. Στην ευρύτερη περιοχή υπάρχουν αξιόλογες βυζαντινές εκκλησίες.
Σαγκρί: Το Σαγκρί, είναι κτισμένο σε εύφορο οροπέδιο με γραφικούς ανεμόμυλους, και έχει μακριά ιστορία. Στο χωριό μπορείτε να επισκεφθείτε τους βενετσιάνικους πύργους και τις βυζαντινές εκκλησίες του.

Παραλίες

Όλες οι νοτιοδυτικές παραλίες του νησιού, είναι εύκολα προσβάσιμες, και πολυσύχναστες. Ο 'Αγιος Γεώργιος, ο 'Αγιος Προκόπης και η Αγία 'Αννα, είναι οργανωμένες με δυνατότητες για διάφορα θαλάσσια σπορ. Στην Αγία 'Αννα και στην επόμενη αμμουδερή και τεράστια παραλία της Πλάκας  υπάρχουν συστάδες με κέδρους, που προσφέρουν τη σκιά τους στους επισκέπτες. Στη συνέχεια βρίσκονται η Μικρή Βίγλα και το Καστράκι με τις ατέλειωτες αμμουδιές που κατακλύζονται από σέρφερ, ενώ ο δρόμος συνεχίζει για το Πυργάκι και τον Αλικό με τους αμμόλοφους και την δεύτερη γειτονιά των κέδρων. Η παραλία της Αγιασσού είναι η τελευταία παραλία που συναντάμε στα νοτιοδυτικά του νησιού. Ο όρμος Καλαντού με την ομώνυμη παραλια, βρίσκεται στο νοτιότερο άκρο του νησιού, σε όχι ιδιαίτερα εύκολης πρόσβασης σημείο, αλλά θα σας αποζημιώσει η φυσική ομορφιά του τοπίου. Από εδώ θα συνεχίσετε για τις πανέμορφες παραλίες του Πανόρμου και της Ψιλής 'Αμμου, ενώ στη Μουτσούνα θα κολυμπήσετε στον Αζαλά και τη Λιγαρίδα. Από την Κόρωνο ο κεντρικός δρόμος καταλήγει ανατολικά στη παραλία του Λιώνα και βόρεια στον γραφικό Απόλλωνα. Ο παραλιακός δρόμος που συνδέει τον Απόλλωνα με τη Χώρα, φιλοξενεί τις παραλίες Αμπράμι, 'Αγιο Μάμμα, Χίλια Βρύση και Παχιά 'Αμμο.

Τοπικά προϊόντα

Οι κάτοικοι της Νάξου είναι κυρίως αγρότες. Επομένως Ναξιώτες είναι φυσικό να φημίζονται για τα προϊόντα που παράγουν. Πρώτα στη λίστα, τα τυριά και οι πατάτες τους. Η γραβιέρα Νάξου έχει κερδίσει από το 1996 διάκριση για την ονομασία προέλευσης. Έπεται το «αρσενικό», ιδανικό τυρί για τρίψιμο, η ξυνομυζήθρα και το ανθότυρο. Η πατάτα της Νάξου είναι νόστιμη σε οποιαδήποτε μαγειρική εκτέλεση, γεγονός που την κάνει περιζήτητη σ’ όλη την Ελλάδα. Πέρα από αυτά η Νάξος διαθέτει εξαιρετικά κρέατα, και ολόφρεσκα ψάρια και θαλασσινά. Δοκιμάστε γλυκά του κουταλιού και ηδύποτα, ειδικά αυτά που έχουν για βάση το κίτρο.

Η Μύκονος, που βρίσκεται στην καρδιά των Κυκλάδων, είναι ένα νησί με διττή προσωπικότητα: Είναι ένα από τα πλέον γραφικά κυκλαδονήσια, με γραφικά σοκάκια, κατάλευκα σπίτια, ξωκλήσια και ανεμόμυλους, και ταυτόχρονα ένας από τους πιο γνωστούς τουριστικούς προορισμούς, που έχει διακριθεί σε παγκόσμιο επίπεδο για τον κοσμοπολίτικο χαρακτήρα του. Τα κλαμπ, τα μπαρ και οι παραλίες του νησιού γεμίζουν εδώ και πολλές δεκαετίες με τουρίστες, επώνυμους και ανώνυμους, που θέλουν να ζήσουν το ελληνικό καλοκαίρι.

Η Μύκονος είναι ένα νησί που εγγυάται στον επισκέπτη ότι θα διασκεδάσει, είτε πρόκειται για τον λάτρη της νυχτερινής ζωής και των έντονων συγκινήσεων είτε πρόκειται για τον ταξιδιώτη που επιθυμεί να γνωρίσει τον τόπο που επισκέπτεται, να επισκεφθεί αξιοθέατα όπως αρχαιολογικούς χώρους, μνημεία, εκκλησίες, γραφικούς οικισμούς και να γνωρίσει την παράδοση και τη ζωή των κατοίκων. Η Μύκονος προσφέρει όλα τα παραπάνω, καλύπτοντας όλες τις απαιτήσεις.

Ο επισκέπτης της Μυκόνου, όπου και να βρεθεί, παρά την έντονη τουριστική ανάπτυξη, μπορεί να απολαύσει ένα μοναδικό φυσικό περιβάλλον. Πανέμορφες ακτές, κατάλευκες αγροικίες, περήφανους ανεμόμυλους και μικρούς περιστερώνες, αλλά πάνω απ’ όλα φιλικούς και γελαστούς ανθρώπους. Όλα αυτά σε συνδυασμό με την διάφανη και δροσερή καλοκαιρινή της ατμόσφαιρα, και τα χρώματά της, το γαιώδες, το γκρίζο, το λευκό και το κυανό σ' όλες τους τις αποχρώσεις, τις ατελείωτες ξερολιθιές, τις φραγκοσυκιές και τους καλαμιώνες, δικαιολογούν γιατί η Μύκονος, από νωρίς, έγινε ο αγαπημένος τόπος καλλιτεχνών, αλλά και διάσημων προσώπων παγκοσμίου φήμης.

Ολόκληρο το σύμπλεγμα Μυκόνου -Δήλου - Ρήνειας, έχει επίσημα χαρακτηρισθεί ως «περιοχή ιδιαίτερου φυσικού κάλλους» και προστατεύεται από ειδική νομοθεσία.

Πρωτεύουσα του νησιού είναι η Χώρα ή Μύκονος, που με την αρχιτεκτονική της μαγεύει από την πρώτη στιγμή τον επισκέπτη. Περπατώντας κανείς στα ασβεστωμένα λιθόστρωτα δρομάκια, ανάμεσα στα λευκά σπίτια, με τις χρωματιστές πόρτες και παράθυρα, τους εξώστες, τις σκάλες και τις πεζούλες τους, έχει την εντύπωση ότι βρίσκεται σε έναν δαιδαλώδη αλλά φιλικό εσωτερικό χώρο, όπου μόνο η οπτική επαφή με την θάλασσα τον προσανατολίζει. Πιο πέρα, σ’ ένα χαμηλό λόφο, είναι παραταγμένοι οι ολόλευκοι επιβλητικοί όγκοι των Κάτω Μύλων, σταθερά προσανατολισμένοι προς το πέλαγος. Στο λιμάνι της Χώρας, ένας μικρός πολύχρωμος στόλος από καΐκια και βάρκες συμπληρώνει με ζωηρές πινελιές αυτό το μοναδικό σύνολο.

Η φήμη της Μυκόνου και ο μεγάλος αριθμός επισκεπτών, ανάμεσα στους οποίους και οι σημαντικές προσωπικότητες από όλον τον κόσμο, δημιούργησαν σημαντική εμπορική κίνηση στο νησί. Έτσι, στους δρόμους της Μυκόνου, με εμπορικότερο το Ματογιάννι, μπορεί να συναντήσει κανείς στα μαγαζιά επώνυμα ρούχα, περίτεχνα κοσμήματα και αντικείμενα τέχνης. Δεν είναι υπερβολή να πει κανείς ότι εδώ εκδηλώνονται πολλές φορές οι διεθνείς τάσεις της μόδας που πρόκειται να επικρατήσουν μετά από λίγο.

Στα διάσπαρτα καφέ, μπαρ, εστιατόρια της Χώρας μπορεί να απολαύσει κανείς τον καφέ το ούζο και πλήθος άλλες γευστικές απολαύσεις, παρατηρώντας τον πολύχρωμο κόσμο που κυκλοφορεί στα σοκάκια της πόλης.

Στη Μύκονο μπορείτε να επισκεφθείτε την εκκλησία της Παναγιάς Παραπορτιανής, με την πρωτότυπη αρχιτεκτονική, αλλά και εκατοντάδες άλλες μικρότερες εκκλησίες, σκορπισμένες στις πλαγιές, τα μουσεία στη Χώρα και τα μοναστήρια.

Η Χώρα αποτελεί επίσης το ορμητήριο για ν’ ανακαλύψει κανείς, με τακτικά δρομολόγια λεωφορείων ή άλλα μέσα και τις υπόλοιπες ομορφιές της Μυκόνου, τη γραφική ενδοχώρα και τις πεντακάθαρες παραλίες. Ανάμεσα στις φυσικές ομορφιές της περιοχής, μπορούμε να ξεχωρίσουμε, την παραλία Χουλάκια, με τα μεγάλα της βότσαλα, τους γρανιτικούς σχηματισμούς με τις απίθανες φόρμες στα νότια, (Χάλαρα, Πλιντρί, Ληνώ, Λάζαρος κ.ά.), τα μαγευτικά ακρωτήρια που ξεχωρίζουν ανάμεσα σε φιλόξενους ορμίσκους (Δράπανος, Διβούνια), τις απότομες ακτές στο βόρειο τμήμα του νησιού (Φανάρι, Πάνορμος κ.ά.), τον κοκκινωπό βράχο του Τραγονησιού, το αυστηρό τοπίο της Αλεόμαντρας κ.ά.

Τέλος, εάν κάποιος επισκεφθεί τη Μύκονο κατά τη χειμερινή περίοδο και επιδιώξει να πλησιάσει, να συζητήσει και να κάνει συντροφιά με τους κατοίκους του νησιού, θα διαπιστώσει ότι στην πλειοψηφία τους φυσικά, παραμένουν απλοί, ζωηροί και φιλόξενοι, και ότι βρίσκουν πάντα, όσο χρόνο χρειάζεται για να διατηρήσουν τις παραδόσεις τους, τα ήθη και τα έθιμά τους.

Αξιοθέατα

Χώρα: Η πρωτεύουσα του νησιού εντυπωσιάζει τον επισκέπτη με την αρχιτεκτονική των σπιτιών της, που, σε αντίθεση με άλλες κυκλαδίτικες πρωτεύουσες, δεν απλώνεται αμφιθεατρικά, αλλά σε πλάτος, παρουσιάζοντας μια αισθητική συνοχή. Στον οικισμό ξεχωρίζει εκκλησία της Παναγίας Παραπορτιανής, το Δημαρχείο και το κάστρο που βρίσκεται σε ύψωμα πάνω από το λιμάνι. Στην παραλία βρίσκεται η Καζάρμα με τις καμάρες στις οποίες στεγάζονταν οι στρατιώτες της Μαντώς Μαυρογένους ενώ ο επάνω όροφος της απετέλεσε την οικία της. Εδώ επίσης υπάρχει και το παλιό σχολείο του Μαύρου που κτίσθηκε το 1857 σχεδιασμένο από τον Βαυαρό μηχανικό Weiler με δαπάνη του Αιγυπτιώτη Μάρκου Μαύρου.
Δημαρχείο: Το Δημαρχείο στεγάζεται σε ένα κτίριο του 18ου αιώνα, με κόκκινη κεραμοσκεπή και μια ενδιαφέρουσα τοξοστοιχία της πρόσοψης, δημιούργημα του Ρώσου πρόξενου κόμητος Ιωάννου Βοίνοβιτς κατά την Ρωσοκρατία στις Κυκλάδες (1770-1774). Προηγουμένως ονομαζόταν Καντζελαρία. Το κτίριο ενώνονταν με το χώρο του μικρού ναού του Αγίου Νικολάου της Καδένας που βρισκόταν πάνω σε νησάκι με μια τοξωτή γέφυρα. Ο ναός του Αγίου Νικολάου της Καδένας βρισκόταν στη θέση αυτή τουλάχιστον από το 1700, ενώ το νησάκι προστάτης του λιμανιού από τους ανέμους υπάρχει σε όλους τους ναυτικούς χάρτες από τον 15ο αιώνα.
Αλευκάντρα: Μία από τις γραφικότερες γωνιές του νησιού είναι η Αλευκάντρα ή "Μικρή Βενετιά", μία συνοικία με τις κατοικίες μέσα στη θάλασσα που άρχισε να κτίζεται από τα μέσα του 18ου αιώνα και ήταν οι οικίες πλουσίων εμπόρων και καπεταναίων.  Θαυμάσια αρχιτεκτονική με πολύχρωμα χαγιάτια, παράθυρα, πόρτες, σκάλες, ξύλινους εξώστες πού κυριολεκτικά βρέχονται από το κύμα και δίνουν στη συνοικία μια μυρωδιά από τη γνωστή Ιταλική πόλη.
'Ανω Μερά: Ο δεύτερος παραδοσιακός οικισμός της Μυκόνου μετά τη Χώρα είναι η 'Ανω Μερά, στην ενδοχώρα του νησιού, που αναπτύσσεται σε μια μεγάλη έκταση γύρω από το ιστορικό μοναστήρι της Παναγίας της Τουρλιανής (τρίκλιτος ναός του 16ου αιώνα με αριστουργηματικό ξυλόγλυπτο τέμπλο). Βόρεια της 'Ανω Μεράς, στην περιοχή Φτελιά, υπάρχει σημαντικός νεολιθικός οικισμός και μυκηναϊκός τάφος του 14ου-13ου αιώνα π.Χ.
Ανεμόμυλοι: Σε διάφορα σημεία του νησιού σώζονται ελληνιστικοί πύργοι, όμως ο πιο εντυπωσιακός είναι ο Πύργος του Ληνού, που βρίσκεται νοτιοανατολικά της Χώρας. Εκεί υπάρχουν υπολείμματα οικισμού με πύργο διαμέτρου 10-11 μέτρων, που σώζεται σε ύψος τεσσάρων επιπέδων. Επίσης, πάνω από τον Πλατύ Γιαλό, στη θέση Πόρτες, βρίσκονται δύο ελληνιστικοί πύργοι με διάμετρο 3,50 μ.
Αρχαιολογικό Μουσείο: Στεγάζεται σε ένα νεοκλασικό κτίσμα του 1902 με κεραμοσκεπή και αετώματα. Είναι ένα από τα παλαιότερα μουσεία της Ελλάδας.  Περιλαμβάνει συλλογή κεραμικής από τον ομαδικό τάφο της Ρηνείας. Στις δέκα προθήκες της πρώτης αίθουσας εκτίθενται  τα πιο γνωστά από τα περισσότερα είδη αγγείων. Στο κέντρο της αίθουσας Ε’ υπάρχει το πιο γνωστό έκθεμα του μουσείου: ο ταφικός πιθαμφορέας με τις ανάγλυφες παραστάσεις από την άλωση της Τροίας. Στην αίθουσα Γ’ εκτίθενται δυο μεγάλοι γαμικοί λέβητες. Στην αίθουσα Δ’ εκτίθενται επιτύμβιες στήλες. Στην Α’ αίθουσα εκτίθενται αγγεία από τη Μύκονο, έργα μικροτεχνίας, πήλινα ειδώλια, κοσμήματα και όπλα. Περίοπτη θέση στη μέση της αίθουσας καταλαμβάνει ο μικρός χάλκινος κούρος του 6ου αι. π.Χ.
Λαογραφικό Μουσείο: Ιδρύθηκε το 1962 με ενέργειες της Λαογραφικής Συλλογής Μυκόνου και πρωτοβουλίες καθώς και δωρεές του Καθ. Β. Κυριαζόπουλου. Στεγάζεται σε κτίριο του 18ου αιώνα που ανήκε στον καπετάν Νικόλα Μαλούχο, κτισμένη πάνω σε διατηρούμενο τμήμα του τείχους που αποτελούσε μέρος του Κάστρου της Μυκόνου. Περιλαμβάνει συλλογές από μυκονιάτικα έπιπλα, μεταβυζαντινά γλυπτά και κεραμικά, μπρούτζινα και σιδερένια κλειδιά, λαϊκά όργανα κλπ. Επίσης διαθέτει αρχείο με ιστορικά έγγραφα και μικρή βιβλιοθήκη.
Μεταξύ των εκθεμάτων περιλαμβάνονται εννέα ευρωπαϊκά σκρίνια ενθύμια από την επίπλωση παλιών μυκονιάτικων οικιών.
Ναυτικό Μουσείο Αιγαίου:  Στεγάζεται σε ένα παλιό, αναπαλαιωμένο κυκλαδίτικο αρχοντικό του 19ου  αιώνα στη θέση "Τρία Πηγάδια", που βρίσκεται περίπου στο κέντρο του νησιού. Διαθέτει κειμήλια  από τη ναυτική ιστορία της Μυκόνου.
Εδώ βρίσκει κανείς ομοιώματα πλοίων από την προ - Μινωική εποχή μέχρι τον 19ο αιώνα, ιστορικά ναυτικά έγγραφα, παλαιούς χάρτες και χαρακτικές απεικονίσεις, ναυτικά όργανα, εργαλεία και εξαρτήματα καθώς και παλαιές άγκυρες.
Από αρχαϊκής πλευράς, ενδιαφέρον παρουσιάζει μία συλλογή αρχαίων νομισμάτων της χιλιετίας 5ου αι. π.Χ. - 5ου αι. μ.Χ. και τα μαρμάρινα αντίγραφα επιτυμβίων Δήλου και Μυκόνου που εκτίθενται στο ύπαιθρο.
Δημοτική Πινακοθήκη: Κέντρο εκθέσεων και πολιτιστικών εκδηλώσεων του νησιού, η Δημοτική Πινακοθήκη στεγάζει έργα Ελλήνων και ξένων καλλιτεχνών στο κτίριο που βρίσκεται στο Ματογιάννι και λειτουργεί πολλές φορές σε συνεργασία με το παράρτημα της Ανώτατης Σχολής Καλών Τεχνών της Αθήνας που στεγάζεται στην περιφέρεια της Χώρας στο ειδυλλιακό περιβάλλον ενός μεγάλου κτήματος.
Η Δημοτική Βιβλιοθήκη: Ένα ανακαινισμένο αρχοντικό του 1735 που ανήκε στην αρχοντική οικογένεια Μαυρογέννη στην πλατεία Αγίας Κυριακής, με δωρεά Ιωάννη Μελετόπουλου, στεγάζει την πηγή της γνώσης με περίπου 6000 τόμους βιβλίων.
Ενδιαφέρον παρουσιάζει μία συλλογή αρχαίων νομισμάτων και παλαιών σφραγίδων που εκτίθενται μονίμως στον ίδιο χώρο.
Φάρος Μυκόνου: Στην άκρη του ακρωτηρίου του Αρμενιστή στις βόρειες ακτές της Μυκόνου, πάνω στους απόκρημνους βράχους, το 1889 χτίστηκε ο Φάρος ύψους 100 μ. που φωτίζει το στενό μεταξύ Τήνου και Μυκόνου.
Παλαιόκαστρο - Ενετικό Κάστρο: Πολύ κοντά στην 'Ανω Μερά είναι ο λόφος του Παλαιόκαστρου με το γνωστό ενετικό κάστρο των Γκίζι που ξεκίνησε από ανακατασκευή προϋπάρχοντος βυζαντινού κάστρου. Εκεί βρίσκεται και η γυναικεία μονή του Παλαιοκάστρου του 18ου αιώνα, τυπικό δείγμα μοναστηριακής αρχιτεκτονικής των Κυκλάδων.
Οικισμός Αγίου Στεφάνου: Ο οικισμός του Αγίου Στεφάνου σκαρφαλώνει στην πλαγιά πάνω από την παραλία, από όπου απολαμβάνει κανείς μια θαυμάσια θέα στα γύρω νησιά Τήνο, Σύρο, Ρήνεια.
Μύλος του Μπόνη: Από τους παλαιότερους μύλους της Χώρας που έχει επισκευαστεί και λειτουργεί όπως τα παλιά χρόνια. Αγναντεύει τη Χώρα από ένα θαυμάσιο εξώστη ακριβώς πάνω από την πόλη.
Το σπίτι της Λένας: Είναι ένα πανέμορφο παραδοσιακό σπίτι του 19ου αιώνα αναπαλαιωμένο, με τυπική διαίρεση αντιπροσωπευτική του νησιού και με επίπλωση και διακόσμηση που αντανακλά την ζωή της αστικής τάξης της εποχής.
Εκκλησίες: Η Μύκονος έχει πολλές εκκλησίες και ξωκλήσια. Ο συνολικός τους αριθμός ξεπερνάει τις 600 σε όλο το νησί.  Πιο εντυπωσιακή στην κατασκευή είναι η διάσημη και πολυφωτογραφημένη Παναγία η Παραπορτιανή. 'Αλλες σημαντικές εκκλησίες είναι η Παναγία Τουρλιανή,  ο 'Αγιος Παντελεήμων, η Παναγία η Πηγαδιώτισσα κ.ά.
Αρχαία πηγάδια: Στην περιοχή που κείνται οι Πόρτες, πίσω από την Βυζαντινή εκκλησία της Παναγίας του Κουζή, υπάρχει το πιο ενδιαφέρον από τα πηγάδια που ονομάζεται Πηγάδι του Γιάνναρου.
Αυτό είναι μια υπόγεια κατασκευή από πελεκημένους γρανιτόλιθους με άνοιγμα για την άντληση του νερού και σκάλα για την επικοινωνία ανόδου και καθόδου. Η κατασκευή αυτή πιθανολογείται ότι σχετίζεται με αγροικία στη θέση Κόρακας σε υψηλότερο σημείο του λόφου. Παρόμοιο πηγάδι με άνοιγμα για την άντληση του νερού και σκάλα επικοινωνίας είναι ο Πουάδος, πίσω από τον 'Αϊ-Γιώργη στον παλιό δρόμο από τη χώρα προς Τούρλο. Τα πηγάδια αυτά έχουν ακόμα νερό και χρησιμοποιούνται ακόμα και σήμερα.
Νησίδες: Η Μύκονος διαθέτει πολύ εντυπωσιακές και παρθένες νησίδες, τις οποίες αξίζει να επισκεφθείτε. Στη νοτιοδυτική πλευρά του νησιού υπάρχουν τα Πρασονήσια ενώ νοτιοανατολικά θα βρείτε το νησάκι Χταπόδια. Δίπλα στον πανέμορφο όρμο του Πανόρμου, στο βόρειο τμήμα της Μυκόνου υπάρχει το γραφικό Μαρμαρονήσι.

Παραλίες

Η Μύκονος είναι φημισμένη για τις υπέροχες παραλίες της. Στις δυτικές ακτές της Μυκόνου, βόρεια της Χώρας, βρίσκονται οι παραθεριστικοί οικισμοί του Τούρλου και του Αγίου Στεφάνου, που εκτείνονται γύρω από τις ομώνυμες αμμουδιές. Στον Τούρλο βρίσκεται το σύγχρονο λιμάνι του νησιού. Νότια της Χώρας βρίσκονται δύο από τις πιο πολυσύχναστες παραλίες του νησιού, ο Ορνός και ο 'Αγιος Ιωάννης, που έχουν αναπτυχθεί σε έναν σχεδόν ενιαίο τουριστικό οικισμό, και ο οικισμός του Πλατύ Γιαλού και της Ψαρούς, που χτίστηκε γύρω από τις ομώνυμες αμμουδιές, αποτελώντας σήμερα κομβικό σημείο με πλήθος υπηρεσιών και θαλάσσια σύνδεση με τις δημοφιλείς παραλίες Παραντάις και Σούπερ Παραντάις. Στον Πλατύ Γιαλό βρίσκεται η καθολική εκκλησία της Παναγίας του 1668, που ονομάζεται και Λοζάρια.  'Αλλες παραλίες είναι η Παράγκα, το Αγράρι, ο 'Αγιος Σώστης, τα Χουλάκια, η παραλία του Λια, η  Ελιά, το Καλό Λιβάδι, ο Πάνορμος, η Αγία Αννα, ο Καλαφάτης, η Φτελιά και η  Κάπαρη.

Τοπικά προϊόντα

Η κοπανιστή της Μυκόνου με την πιπεράτη γεύση της είναι ονομαστή και εκτός του νησιού. Ιδιαίτερα δημοφιλές είναι το μικρό στρογγυλό τυρί από κατσικίσιο ή πρόβειο γάλα που τρώγεται φρέσκο ή «πετρωμένο». Προϊόντα που βασίζονται στην τοπική οικοτεχνική παράδοση και σχετίζονται με τα χοιροσφάγια είναι τα μυκονιάτικα λουκάνικα, που φτιάχνονται από κρέας χοιρινό, είναι λιαστά και ψήνονται στο αλάτι. Περιέχουν πολλά μπαχαρικά και αρωματικά χόρτα, όπως θρούμπη και μάραθο. Οι λούζες είναι το ιδιαίτερο παρασκεύασμα της μυκονιάτικης κουζίνας και προέρχεται από το φιλέτο του χοίρου. Περιέχει πολλά μπαχαρικά και μυρωδικά. Το χοιρινό κρέας είναι περασμένο μέσα στο παχύ έντερο του χοίρου και λιάζεται. Εκλεκτοί μεζέδες των χοιροσφαγίων είναι η παϊδα τηγανητή με αβγά, η χοιροκεφαλή, ο αζώναρας, τα σίσερα ή σύγλινα, η γλίνα (λίπος για τηγάνισμα) κ.ά Ένα εξαιρετικό μυκονιάτικο γλύκισμα που παρασκευάζεται στην οικιακή κουζίνα αλλά και από τοπικά εργαστήρια ζαχαροπλαστικής είναι τα αμυγδαλωτά, που προσφέρονται σε γάμους και βαφτίσια.

Στο νοτιοδυτικό άκρο των Κυκλάδων βρίσκεται η Μήλος, το νησί που έγινε σ’ όλο τον κόσμο γνωστό από το περίφημο άγαλμα της Αφροδίτης. Η Μήλος είναι ένα εντυπωσιακό νησί, με μοναδική φύση και πλούσια ιστορία. Το ηφαιστειακό παρελθόν της, τα εκπληκτικά λευκά, κόκκινα, κίτρινα ή μαύρα βράχια που δεν συναντά κανείς πουθενά αλλού στον ελλαδικό χώρο, και η καταγάλανη θάλασσα που αιώνες τώρα σμιλεύει στις ακτές της ακρογιάλια και σπηλιές, δημιουργούν έναν συναρπαστικό συνδυασμό με εκπληκτικής ομορφιάς τοπία: το Κλέφτικο, η σπηλιά του Παπάφραγκα, το Σαρακήνικο, οι Αρκούδες. Επιπλέον, η Μήλος βρίσκεται στο επίκεντρο παγκόσμιου αρχαιολογικού και θρησκευτικού ενδιαφέροντος χάρη στις ξακουστές Κατακόμβες της και στη Φυλακωπή με την Κυρά της.

Πρωτεύουσα του νησιού, χτισμένη σε ύψος 200 μέτρων πάνω από τον κόλπο της Μήλου, είναι η Πλάκα, ένας από τους πιο γραφικούς οικισμούς των Κυκλάδων, με κατάλευκα σπίτια και ολάνθιστα μπαλκόνια. Στην Πλάκα υπάρχει κάστρο και πολλές εκκλησίες.

Επίνειο της Πλάκας είναι ο Αδάμας, ένα από τα ασφαλέστερα και μεγαλύτερα λιμάνια της Μεσογείου, καλά προφυλαγμένο μέσα στον κόλπο της Μήλου, με όμορφα σπιτάκια και στενά δρομάκια. Στα αξιοθέατα του Αδάμαντα περιλαμβάνονται η εκκλησία της Κοιμήσεως της Θεοτόκου, ο καθολικός ναός του Αγίου Νικολάου, το Μουσείο Μεταλλευμάτων και το Εκκλησιαστικό Μουσείο, που στεγάζεται στη χιλιόχρονη εκκλησία της Αγίας Τριάδας. Σε μικρή απόσταση από τον Αδάμαντα, η ακτή Παπικινού θα σας δώσει την ευκαιρία να απολαύσετε το κολύμπι αλλά και τα θαλάσσια σπορ.

Στο βορειοανατολικό άκρο του νησιού βρίσκεται η Απολλωνία ή Πολλώνια, όμορφο παραθεριστικό κέντρο με ταβερνάκια όπου θα βρείτε άφθονα φρέσκα ψάρια και θαλασσινά, και στο κέντρο της ανατολικής Μήλου βρίσκεται η Ζεφυρία ή Χώρα, που υπήρξε η μεσαιωνική πρωτεύουσα του νησιού έως το 1767, οπότε καταστράφηκε από σεισμούς και διάφορες ασθένειες.

Ο καλύτερος τρόπος για μια γνωριμία με τον τεράστιο φυσικό και πολιτιστικό πλούτο της Μήλου είναι η πεζοπορία στα παλιά μονοπάτια του νησιού. Η πιο παρθένα περιοχή είναι η Δυτική Μήλος, την οποία ο επισκέπτης μπορεί να γνωρίσει μέσα από πεζοπορικές διαδρομές μικρής ή μέτριας δυσκολίας.

Ένας ακόμη τρόπος να γνωρίσετε τη Μήλο, συνδυάζοντας τις διακοπές σας με περιπέτεια, είναι οι διαδρομές εκτός δρόμου. Το δίκτυο χωματόδρομων της Μήλου είναι το μεγαλύτερο στις Κυκλάδες και δίνει την ευκαιρία στον επισκέπτη να περιηγηθεί σε άγνωστε γωνιές του νησιού και να έλθει σε επαφή με τον πλούτο της φύσης του.

Αξιοθέατα

Αδάμας: Ο Αδάμας είναι το κεντρικό λιμάνι του νησιού. 'Αρχισε να κατοικείται το 1824 από Κρήτες πρόσφυγες, που έφθασαν εκεί από τα Σφακιά. Ο Αδάμας σύντομα απέκτησε μεγάλη στρατηγική σημασία, λόγω του λιμανιού του, που είναι από τα μεγαλύτερα και ασφαλέστερα φυσικά λιμάνια της Μεσογείου. Στα αξιοθέατα του Αδάμαντα περιλαμβάνονται η εκκλησία της Κοιμήσεως της Θεοτόκου, ο καθολικός ναός του Αγίου Νικολάου, το Μουσείο Μεταλλευμάτων και το Εκκλησιαστικό Μουσείο, που στεγάζεται στη χιλιόχρονη εκκλησία της Αγίας Τριάδας.
Πλάκα: Στην Πλάκα, πρωτεύουσα του νησιού, που δεσπόζει στο ανατολικό μέρος, βρίσκονται πολλά και σημαντικά αξιοθέατα. Μεταξύ αυτών περιλαμβάνονται το Ενετικό Κάστρο στην κορυφή του οικισμού με πανέμορφα σπίτια και απαράμιλλη θέα και οι εκκλησίες της Κορφιάτισσας και της Παναγίας της Θαλασσίτρας. Ενδιαφέρον παρουσιάζουν το Αρχαιολογικό και το Λαογραφικό Μουσείο, με αξιόλογα εκθέματα.
Μουσεία: Η Μήλος διαθέτει πολύ αξιόλογα μουσεία, στα οποία ο επισκέπτης μπορεί να θαυμάσει μοναδικά στον κόσμο αρχαιολογικά ευρήματα, κειμήλια που δείχνουν την πορεία του νησιού στο χρόνο, αλλά και εκπληκτικούς θησαυρούς της φύσης.
Αρχαιολογικό μουσείο: Στο Αρχαιολογικό Μουσείο θα θαυμάσετε αρχαιολογικά ευρήματα που ξεκινούν από τα νεολιθικά χρόνια, μεταξύ των οποίων ξεχωρίζει η περίφημη «Κυρά της Φυλακωπής», αγαλματίδιο ανεκτίμητης αρχαιολογικής αξίας. Το μουσείο στεγάζει ευρήματα από τις ανασκαφές στο νησί. Στα σημαντικά εκθέματα του μουσείου περιλαμβάνονται η λεγόμενη κυρά της Φυλακωπής καθώς και ειδώλια , ανάγλυφα και αγγεία, δείγματα της υψηλής τέχνης του νησιού.
Λαογραφικό και Ιστορικό μουσείο: Στεγάζεται σε κτίριο του 19ου αι., εκτίθενται ιστορικά έγγραφα, αντικείμενα λαϊκής τέχνης, φωτογραφικό υλικό και παλιά βιβλία. Εδώ μπορείτε να παρακολουθήσετε την καθημερινή ζωή των Μηλίων από τον 17ο αιώνα και μετά.
Μουσείο Μεταλλευμάτων: Άνοιξε τις πύλες του το 1998 και παρουσιάζει μεγάλο ενδιαφέρον. Με σύγχρονη μουσειολογική αντίληψη, προβολή ταινίας με ην ανθρώπινη και κοινωνική διάσταση της εξορυκτικής δραστηριότητας στο νησί που αποτελεί παράλληλα και καταγραφή ιστορικής μνήμης αφού μιλούν οι ίδιοι οι πρωταγωνιστές. Επιπλέον φιλοξενεί κάθε χρόνο και παράλληλες περιοδικές εκθέσεις με θέμα  το φυσικό περιβάλλον.
Εκκλησιαστικό Μουσείο Μήλου: Βρίσκεται στην εκκλησία Αγ. Τριάδα  Αδάμαντα. Διαθέτει εξαιρετικά εκκλησιαστικά είδη μοναδικής αξίας και μικρή συλλογή εξαιρετικής ποιότητας.
Σπήλαια: Διάσημη για τα σπήλαιά της η Μήλος, δίνει την ευκαιρία στον επισκέπτη να δει μοναδικά τοπία, καταφύγια πειρατών και χώρους μυστικής θρησκευτικής λατρείας. Τα πιο ενδιαφέροντα σπήλαια της Μήλου είναι:
Η σπηλιά του Παπάφραγκα. Βρίσκεται δίπλα στον αρχαιολογικό χώρο της Φυλακωπής. Πρόκειται για τρία συνεχόμενα σπήλαια. Η επίσκεψή τους γίνεται με βάρκα και παρουσιάζουν μοναδική σε πρωτοτυπία και ομορφιά εικόνα. Χρησιμοποιήθηκαν σαν καταφύγια και ορμητήρια των πειρατών. Η μαγευτική εικόνα ενισχύεται από τους φαντασμαγορικούς όγκους των Γλαρονησιών, που υψώνονται ακριβώς απέναντι από τα σπήλαια.
Το σπήλαιο «Χρυσοσπηλιά». Βρίσκεται στη βορειοανατολική πλευρά του νησιού στην πλαγιά του Παλαιόκαστρου και πριν από το ακρωτήρι Παναγιά. Η πρόσβαση στο σπήλαιο γίνεται τόσο από τη ξηρά όσο και από τη θάλασσα, αλλά με μεγάλη δυσκολία. Από τη ξηρά το μονοπάτι είναι ιδιαίτερα δύσκολο και επικίνδυνο και οι περιηγητές μιλούν για «εναέρια έξοδο». Σήμερα από την επιφανειακή διάβρωση  έχουν καταστραφεί τα περισσότερα σκαλοπάτια που λαξεύτηκαν στην αρχαιότητα και τα οποία είναι γνωστά ακόμα στο νησί ως «ελληνικά νησιά». Από την ελλειψοειδή είσοδο του σπηλαίου  επισκέπτης εισέρχεται στον πρώτο μεγάλο   θάλαμο μήκους 100 μέτρων και πλάτους 50 μέτρων με ρωμαϊκές δεξαμενές και πλήθος οστράκων στο δάπεδο. Το εσωτερικό του πρώτου θαλάμου είναι περίεργο και στολισμένο με λαμπρούς σταλακτίτες που μοιάζουν με θρόνο μητροπολιτικού ναού.
Μετά τον πρώτο θάλαμο ακολουθεί ένας μακρύς θάλαμος 70 μέτρων με πλάτος που ποικίλει σημαντικά και επικοινωνεί με τον πρώτο μέσω ενός μικρού διαδρόμου. Ο θάλαμος αυτός χαρακτηρίζεται από έντονο σταλαγματικό διάκοσμο με  δισκοειδείς σταλακτίτες. Τα έντονα χρώματα  των σταλακτιτών οφείλονται σε οξείδια σιδήρου. Μεγάλο μέρος των τοιχωμάτων αλλά και της οροφής του σπηλαίου καλύπτεται από επιγραφές από τον 4ο π.Χ. αιώνα και αργότερα. Πρόκειται ως επί το πλείστον για ανδρικά ονόματα που θεωρείται ότι ανήκαν σε εφήβους της εποχής, οι οποίοι συγκεντρώνονταν στο σπήλαιο για λατρευτικούς ή εκπαιδευτικούς σκοπούς.
Το σπήλαιο της Βρωμολίμνης βρίσκεται στη βόρεια ακτή του νησιού. Είναι το μεγαλύτερο από μια σειρά λαξεμένων σπηλαίων στο βράχο και αποτελείται από το εξωτερικό σπήλαιο και ένα δεύτερο, εσωτερικό, στο οποίο όμως δύσκολα μπορείτε να μπείτε επειδή είναι συνήθως κατακλυσμένο από νερό. Το σπήλαιο είναι γι' αυτό το λόγο ανεξερεύνητο.
Παραθαλάσσιοι οικισμοί –Σύρματα: Τα Σύρματα είναι παραθαλάσσια κτίσματα, που ιστορικά χρησιμοποιήθηκαν ως αποθήκες βαρκών και αργότερα ως εξοχικές κατοικίες. Σήμερα υπάρχουν στο νησί αρκετοί τέτοιοι οικισμοί, με ιδιάζουσα αρχιτεκτονική και λαογραφική αξία. Ο κυριότερος αυτών είναι το Κλήμα, ενώ υπάρχουν επίσης στις περιοχές Σκηνωπή, Αρετή, Φουρκοβούνι, Φυροπόταμος,, Μαντράκια, 'Αγιος Κωνσταντίνος κλπ.
Παλαιοχριστιανικές κατακόμβες: Η Ιερά Σύνοδο έχει ανακηρύξει από το 2009 την Μήλο ώς Ιερό Νησί χάρη στην ύπαρξη των πρωτοχριστιανικών κατακόμβων που υπάρχουν στην περιοχή του οικισμού της Τρυπητής. Πρόκειται για επισκέψιμο ταφικό μνημείο μοναδικό στον Ελλαδικό χώρο, το αρχαιότερο της χριστιανοσύνης. Είναι ένα εκτεταμένο υπόγειο νεκροταφείο, πιθανότατα κοιμητήριο της χριστιανικής κοινότητας του νησιού, από τον 2ο έως τον 5ο αι. Περιλαμβάνουν τρεις μεγάλους υπόγειους διαδρόμους, καθένας από τους οποίους συνδέεται με άλλους μικρότερους.
Εκκλησίες: Στο δυτικό άκρο της Πλάκας βρίσκεται η εκκλησία της Παναγίας της Κορφιάτισσας, που από την αυλή της θα απολαύσετε μια μοναδική θέα και ένα από τα πιο μαγευτικά ηλιοβασιλέματα του Αιγαίου.
Μέσα στο κάστρο, ξεχωρίζει η Παναγία η Σχινιώτισσα (18ος αι.), καθώς και η καθολική εκκλησία της Αγίας Ροζαρίας. Πάνω από την Πλάκα, στο δρόμο προς το Κάστρο, δεσπόζει η Παναγία η Θαλασσίτρα, προστάτιδα των ναυτικών. Στο υπέρυθρο διακρίνεται το οικόσημο των Κρίσπι, δουκών της Νάξου.
Στη Ζεφυρία βρίσκεται η Παναγία η Πορταΐτισσα ή Πορτιανή του 17ου αιώνα, παλιά μητρόπολη του νησιού, που το τέμπλο και οι εικόνες της έχουν μεταφερθεί στην εκκλησία της Κοιμήσεως της Θεοτόκου στον Αδάμαντα.
Στον Αδάμαντα επίσης βρίσκεται ο 'Αγιος Χαράλαμπος και η χιλιόχρονη εκκλησία της Αγίας Τριάδας, στο κέντρο του παλιού οικισμού. Η Αγία Τριάδα διακρίνεται για την αρχιτεκτονική της ιδιομορφία. Είναι μια από τις αρχαιότερες εκκλησίες που σώζονται στη Μήλο, καθώς και ο καθολικός ναός του Αγίου Νικολάου,  στο δάπεδο του οποίου υπάρχουν τρεις επιτάφιες πλάκες με επιγραφές στα αγγλικά, τα γαλλικά και τα λατινικά.
Στα αξιοθέατα της Μήλου εντάσσονται οι εκκλησίες της Αγίας Μαρκέλλας, το εκκλησάκι του Αγίου Σώστη, η εκκλησία της Παναγίας του Κήπου, η παλαιότερη εκκλησία της Μήλου, και το Μοναστήρι του Αγίου Ιωάννη του Σιδεριανού, που βρίσκεται κοντά σε τρείς πανέμορφες παραλίες στη νοτιοδυτική Μήλο. Σύμφωνα με την παράδοση, ο 'Αγιος «σιδέρωσε» την πόρτα της εκκλησίας για να προστατέψει τους πιστούς από τους πειρατές.
Στή δυτική Μήλο επίσης βρίσκεται η Αγία Μαρίνα στη μέση της διαδρομής μεταξύ της παραλίας Ριβάρι και της ψηλότερης κορυφής του νησιού, τον Προφήτη Ηλία με το ομώνυμο εκκλησάκι, όπου οι επισκέπτες μπορούν να απολαύσουν πανοραμικά την καταπληκτική θέα τού λιμανιού, την είσοδο του με τα δύο νησάκια τις Αρκαδιές, καθώς και τα χωριά, που βρίσκονται όλα στο ανατολικό μέρος. 
Παλιά θειωρυχεία: Ανατολικά της Παλαιόπολης είναι τα παλιά θειωρυχεία που λειτουργούσαν μέχρι το 1960. Βρίσκονται στις πλαγιές μιας χαράδρας που καταλήγει στην παραλία Θειάφες - ένα επιβλητικό τοπίο με εντυπωσιακούς χρωματισμούς των πετρωμάτων.
Θαλασσινές διαδρομές: Σε αυτούς που αγαπούν τις θαλάσσιες εκδρομές, ο γύρος της Μήλου θα προσφέρει εικόνες συναρπαστικής ομορφιάς: Στις βορειοανατολικές ακτές τα θαλασσινά σπήλαια του Παπάφραγκα (που χρωστούν το όνομά τους σε έναν καθολικό ιερέα που ασφάλιζε σ’ αυτά τα πλεούμενά του) παρουσιάζουν μια μοναδική σε πρωτοτυπία και ομορφιά εικόνα. Η μαγευτική εικόνα ενισχύεται από τους φαντασμαγορικούς όγκους των Γλαρονησιών, ακριβώς απέναντι από τα σπήλαια, που αναδύονται από τη θάλασσα του Αιγαίου δημιουργώντας ένα καταπληκτικό τοπίο. Στα νοτιοδυτικά, κάτω από τη μονή του Αγίου Ιωάννη, η Σμαραγδένια Σπηλιά είναι ένα από τα εντυπωσιακότερα ενάλια σπήλαια των Κυκλάδων. Αποτελείται από θάλαμο μήκους 130 μέτρων, όπου το κεντρικό τμήμα της οροφής έχει καταπέσει και από εκεί εισχωρεί το φως. Στο νοτιοδυτικό άκρο του νησιού, στο πανέμορφο Κλέφτικο, η δράση των ρηγμάτων της Γης, ο άνεμος και η θάλασσα έχουν δημιουργήσει μια μαγευτική εικόνα: Μεγάλοι λευκοί ογκόλιθοι -θαλασσινά μετέωρα- που μοιάζουν να ξεπροβάλλουν μέσα από τη θάλασσα και διατάσσονται ημικυκλικά, σχηματίζοντας μια θαυμάσια λίμνη ανάμεσα σ’ αυτούς και τις ακτές. Στην άκρη του ακρωτηρίου Τούρλος, ο άνεμος και τα κύματα δημιούργησαν τις εντυπωσιακές βραχομορφές που οι ντόπιοι αποκαλούν «Αρκούδες» ή «Βενετσιάνες».
Πέντε ναυτικά μίλια βορειοδυτικά της Μήλου βρίσκεται η Αντίμηλος, ένα ηφαιστειακό οικοδόμημα με απόκρημνες πλευρές που υψώνονται απότομα από τη θάλασσα μέχρι και 670 μέτρα. Στην κορυφή του νησιού βρίσκεται ένας εντυπωσιακός ηφαιστειακός κρατήρας.

Παραλίες

Στη Μήλο υπάρχουν τουλάχιστον 70 πανέμορφες παραλίες που αναζοωγονούν τον επισκέπτη με την χρυσαφένια και άσπρη τους άμμο και με τα κρυστάλλινα ολοκάθαρα νερά. Οι κυριότερες είναι:
Η Λαγκάδα και ο Παπικίνος: Με χρυσαφένια και άσπρη άμμο, κρυστάλλινα νερά, κοντά στον Αδάμαντα.
Το Παλαιοχώρι: Παραθαλάσσιος οικισμός με οργανωμένες υποδομές εστιατορίων, καφετεριών, ενοικιαζομένων κτλ στο νοτιο - ανατολικό τμήμα του νησιού. Η μεγάλη του παραλία έχει χοντρή άμμο και μικρό πετραδάκι ενώ βρίσκεται στο 8 χλμ από τον Αδάμαντα.
Ο Προβατάς: ένας μικρός παραθαλάσσιος οικισμός στο νότιο τμήμα της Μήλου με όμορφή παραλία χρυσοκόκκινης άμμου, βράχων και ρηχών νερών. Στον οικισμό υπάρχουν επίσης εστιατόρια και καφετέριες, ενώ απέχει 7 χλμ από τον Αδάμαντα. Δίπλα στον Προβατά υπάρχουν οι τρείς μικρές παραλίες του Άγιου Σώστη πού έχουν πάρει το όνομα από το εκκλησάκι στην κορυφή του λόφου που βρίσκονται.
Η Φυρίπλακα και το Τσιγράδο: Με κρυστάλλινα νερά, γκρίζα άμμο και πανέμορφο τοπίο. Βρίσκονται 8 χλμ από τον Αδάμαντα
Άγία Κυριακή: Μία πανέμορφη παραλία με χοντρή άμμο και άσπρο βότσαλο. Εδώ λειτουργεί εστιατόριο, καφετέρια ενώ υπαρχει δυνατότητα για διάφορα θαλάσσια παιχνίδια. Βρίσκεται 8 χλμ από τον Αδάμαντα.
Γέροντας: Μία από τις πιό φωτογραφημένες παραλίες του νησιού με σκούρα λεπτ΄΄η άμμο, πανέμορφο τοπίο και καθαρά νερά.
Πλαθένια: Στο βόρειο τμήμα, με λεπτή άμμο και ολοκάθαρα νερά.
Ο Φυροπόταμος: βρίσκεται επίσης στο βόρειο τμήμα της Μήλου, σε έναν πανέμορφο κολπίσκο που τον περιβάλλουν τα "Σύρματα" του οικισμού.
Το Σαρακίνικο: Μια μικρή και σίγουρα αξέχαστη για τον επισκέπτη παραλία σε ένα άκρως "σεληνιακό" τοπίο με φυσικές ομορφιές σχηματισμένες από παγωμένη λάβα ηφαιστείου.
Άγιος Κωνσταντίνος, Αλογομάντρα, Παπαφράγκας: Παραλίες με σπηλιές και φυσικές καμάρες στό βόρειο τμήμα του νησιού.
Τρία Πηγάδια, Αγκάθια:Στην ανατολική πλευρά , παραλίες με βότσαλα όλων των χρωμάτων.
Αγ. Γιάννης, Αμμουδαράκι:Με λεπτή άμμο και καθαρά νερά στο δυτικό τμήμα της Μήλου. και
Στον κόλπο της Αχιβαδολίμνης , υπάρχει μια μεγάλη σε έκταση παραλία κοιτάζοντας βόρεια, ενώ έχει και σχηματισμό λίμνης στο εσωτερικό της.

Τοπικά προϊόντα

Κάπαρη, ξερικά προϊόντα (καρπούζια, πεπόνια, κολοκύθες κ. ά.), ελιές, ντοματάκι, οπωροποκηπευτικά, φλισκούνι είναι μερικά από τα τοπικά προϊόντα της Μήλου. Επίσης, κτηνοτροφικά προϊόντα: τυριά (κεφαλοτύρι, ξυνομυζήθρα, τουλουμοτύρι), αλλά και κατσίκι και αρνί ντόπιο. Τελευταία υπάρχει και μικρή παραγωγή κρασιού. Από ψαρικά, ανάλογα και με τις εποχές: μαρίδα, γόπες, μπαρμπούνια, σκορπίνες, σκάροι, καλαμάρια, χταπόδια, σουπιές, ενώ σε μικρές ποσότητες μελανούρια, σαργοί, λιθρίνια, φαγκριά κ.ά.